BIRN: The concession progress report turns into a non-report

2024-06-18 20:14:00 / POLITIKË ALFA PRESS

BIRN: The concession progress report turns into a non-report
A report on the progress of controversial public-private partnership contracts prepared by the Ministry of Finance aimed at public transparency of the costs and implementation of these contracts appears to dramatically fail to provide basic figures, such as the volume of investments made in these contract, if the investments are less than the contractual obligation or more, or the financial amounts paid by the taxpayer for these contracts. The report, which was prepared as a result of a legal obligation imposed by the International Monetary Fund in 2019, presents the progress of the concession contracts of 2023, without bothering to provide the details for which the report itself was conceived.

Thus, concessions such as Rruga e Kombit, Rinas Airport, Rruga e Arbri and others, carry descriptions of the type: "are in the construction phase", or "works continue", but the progress of the agreed investments is not determined and in no in this case, data are not presented, as happened in the reports of previous years, for the cases when the private contractor violated the contractual conditions.

In fact, not all concession contract profiles fall into the category where performance data is simply not reported. In at least one concession, which seems to have gone according to plan, the ministry has emphasized that everything is going well, while in one concession, that of the ferry pier in the Port of Durrës, it is emphasized that the concessionaire has realized only 23% of the investments planned.

Nation Road

Koncesioni i një segmenti autostrade prej 60 kilometrash, i ndërtuar me paratë e taksapaguesve u dha nga qeveria e kryeministrit Edi Rama në vitin 2017 për një konsorcium kompanish shqiptare, Kastrati dhe Salillari. Kontratat e koncesionit në Shqipëri ruhen si sekret i rreptë shtetëror dhe qytetarët nuk kanë të drejtë të informohen se çfarë të drejtash dhe detyrimesh kanë palët. Ajo që dihet është se, sipas Ministrisë së Financave, pala private merr përsipër të shpenzojë 5.3 miliardë lekë në shkëmbim të të ardhurave, të cilat sigurohen si nga buxheti i shtetit ashtu edhe nga tarifa e rrugës. Raporti i Ministrisë së Financave thotë: “Sipas raportimeve dhe konfirmimit të Autoritetit Kontraktues, gjatë vitit 2023 projekti është në fazën e ndërtimit dhe të operimit.” Raporti dështon të thotë nëse investimet e dakordësuara janë realizuar apo nuk janë realizuar, nëse janë realizuar në kohë apo nuk janë realizuar në kohë dhe as nuk thotë nëse të ardhurat e palës private janë në përputhje me planifikimin e koncesionit, janë më të ulëta apo janë më të larta. Kompania Albanian Highway Concession, e cila është zbatuese e kontratës, sipas të dhënave të bilanceve të depozituara në Qendrën Kombëtare të Biznesit, i ka faturuar shqiptarëve 12.2 miliardë lekë (mbi 100 milionë euro) për periudhën nga viti 2017 deri në vitin 2022. Të dhënat e vitit 2023 nuk janë publikuar ende. Koncesioni ka një afat 30 vjeçar.

Rruga e Arbrit

Koncesioni i Rrugës së Arbrit u nënshkrua nga qeveria e kryeministrit Edi Rama në vitin 2018 me parashikimin që një investim privat prej 26.5 miliardë lekësh do të sillte ndërtimin e rrugës me gjatësi 54 kilometra brenda marsit të vitit 2022. Taksapaguesi do ta shlyejë koston e rrugës përgjatë një afati 13 vjeçar me një total prej mbi 40 miliardë lekësh. Raporti i Ministrisë së Financave mbi ecurinë e koncesionit nuk thotë se sa është shuma e investuar nga pala private, por thotë se, praktikisht pesë vite pas nisjes së punimeve dhe me 15.7 miliardë lekë të paguara nga taksapaguesi, 19 kilometra raportohen nga Autoriteti Kontraktor, pra nga Ministria e Transporteve si “të përfunduara”, ndërsa pjesa tjetër është në “në proces”. Problemet e hasura në Tunelin e Murrizit, pjesa më e kushtueshme e të gjithë veprës, janë të njohura. Qeveria raporton se probleme gjeologjike e kanë bërë që në tunel të “pezullohen punimet” për 17 muaj ndërsa aktualisht raportohet se “po punohet”. Afati i ri i caktuar nga qeveria për përfundimin e punimeve është viti 2025. Ndyshe nga punimet, të cilat nuk kanë ecur sipas kontratës, pagesat e taksapaguesit për këtë rrugë në fakt janë realizuar, sipas Ministrisë së Financave, në masën 100%.

Orikum – Dukat sipas planit

Unlike these two concessions, the report of the Ministry of Finance has more concise explanations regarding the concession for the construction of the Orikum - Dukat road, a 14.7 kilometer long two-lane road, which is expected to cost 10 billion ALL. According to the report, "during 2023, the implementation works have progressed according to the work schedule which has been monitored and certified by the independent contract engineer."

Rinas Airport

Similar to the road concession reports, the description given by the Ministry of Finance to the implementation of the Rinas International Airport concession contract has no substance. It does not say how much the private party's investment is, nor whether this investment has fulfilled the contractual obligation or not. However, the report seems to undertake to give good publicity to the contract, noting the increase in the number of passengers.

The airport concession contract was signed by the socialist government of former Prime Minister Fatos Nano in 2005 and since then has been one of the most profitable concessions in the country, providing net profits of 220 million euros for the period 2009-2022, for which data are available.

Controversially, the government of Prime Minister Edi Rama decided to extend the term of the contract, initially from 20 to 23 years and then to the current 35 years. The extension of the contract was done without competition and was approved by the socialist majority in the Parliament of Albania.

Incinerators in the air

The reporting with the least data from the annual concessions report seems to be that of the Tirana incinerator concession contract. The Ministry of Finance does not explain the amount invested so far by the concessionaire company, nor if this amount is smaller or larger than what was agreed in the contract. The incinerator, which became a symbol of widespread corruption in the government of Prime Minister Edi Rama, is currently under state administration since July of last year, when the Special Structure Against Organized Crime and Corruption, SPAK, after some dilemmas, decided to seize it her. The concession, which, according to BIRN's calculations, has cost Albanians at least 100 million euros, continues to be paid by taxpayers as if it had been realized, while a high number of officials, who had to protect the public interest against the private partner, are currently investigated, in the process of trial or convicted for criminal offenses of abuse of office, corruption and money laundering./ BIRN