FLASH NEWS
Here are the symptoms that your child has autism
2023-11-07 20:37:18 / JETË
Today, 1 in 59 children in Albania is officially diagnosed with an autism spectrum disorder, even the latest data speak of a recent measurement, we may even be in the figures of 1 in 40 children. Experts estimate that the issue of autism is turning into a public health crisis in terms of the increase in the number of children with disorders and the lack of services for them. Even this year, mental health specialists and doctors appeal to parents for periodic visits and assessment of the motor development of children from the age of 2.
In 2018, the Centers for Disease Control and Prevention determined that there were approximately 1 in 59 children diagnosed with autism spectrum disorder in the world. Worldwide, it turns out that 1 in 37 boys and 1 in 151 girls are affected by autism. According to data, boys are four times more likely to be diagnosed with autism compared to girls. Children are generally diagnosed with autism after age 4, although autism can be diagnosed as early as age two. The mental health specialist, Jonida Haxhiu, states that it is often the parents who make the diagnosis themselves, with expressions: "it's like this or that", "that's how I was too", refusing to take the child for health checks to be evaluated by the relevant specialist.
"That's why we appeal to parents to make periodic visits and periodic assessments of children" - says Haxhiu. Only a day ago, the best specialists in the field of therapeutic services from all over Albania on autistic disorder declared the numbers of touch, problems in services and integration models for individuals with this diagnosis. Doctor Ariel Çomo, scientific leader of the Regional Centers for Autism in Tirana, said: "We used to talk about 1 in 150 children, while now we talk about 1 in 59 children. This year they also made measurements through direct questioning of parents in Albanian families, and it turned out that we can be in the numbers 1 to 40".
Për specialistët e shëndetit shprehen se dekada që vjen i ka sfidat madhore të lidhura me Autizmin e adoleshencës dhe moshave më të mëdha, pasi sipas tyre mungojnë modelet fitimtare, mungojnë burimet njerëzore dhe dija specifike. Por, për mjekët, vetëdija ndër prindër është shumë më e madhe. Këtu është edhe shpresa më e madhe. Ndërkohë që sipas mjekëve ende mbetet sfidë integrimi në arsim. “Fëmijët me autizëm e kanë vendin te sistemi i edukimit, në kopshte apo në shkolla. Dekada që vjen, me sa duket do të ketë një vëmendje të shtuar, me shumë gjasa do të avancojë te moshat adoleshente. Njerëzimi di pak sesi të merret në mënyrë shumë specifike me këta adoleshentë, apo rritjen e hershme, apo të rriturit”, tha më tej Ariel Çomo. Në mesazhin e saj Doktoreshë Liri Berisha pasi bëri një përshkrim të përmbledhur të nismave dhe përpjekjeve të fonacionit në rrugëtimit gati 12-vjeçar në fushën e Autizmit u shpreh se nevojat për këtë komunitet janë ende të mëdha.
Zbulimi
Në informacionin zyrtar të Institutit të Shëndetit publik evidentohet se si një nga simptomat e para të autizmit është kontakti me sy, kur fëmija i largohet çdo lloj kontakti me sy me fëmijë të tjerë, po ashtu edhe me prindërit. Rol me rëndësi është diagnostikimi i hershëm i autizmit që në moshën 2-vjeçare, sepse terapitë do të kenë me shumë sukses sesa kur ato fillojnë më vonë. Fëmijët autistë zakonisht nuk diagnostikohen para moshës dy vjeç, por disa fëmijë fillojnë të tregojnë shenjat e autizmit edhe para kësaj moshe.
Çfarë e shkakton autizmin?
Shumë studime janë përpjekur t’i japin përgjigje kësaj pyetjeje. Në pak raste autizmi është shenjë e një problemi gjenetik, i tillë si X i Brishtë, megjithatë në shumë raste nuk njihen shkaqet. Aktualisht, autizmi mendohet se shkaktohet nga një kombinim i gjeneve dhe faktorëve mjedisorë. Ende nuk ka të dhëna që autizmi shkaktohet nga diçka që prindërit kanë apo nuk kanë bërë para apo gjatë shtatzënisë, apo ndërsa kujdesen për fëmijën e tyre.
Si diagnostikohet autizmi?
Diagnoza e autizmit bazohet në sjelljet e fëmijës. Aktualisht, nuk ka ndonjë test mjekësor (për shembull analizë gjaku, rreze x etj.), që do të ndihmonte në diagnostikimin e autizmit. Mjekët mund të këshillojnë teste gjenetike për të gjetur një shkak gjenetik, si dhe mund të rekomandojnë teste apo studime të tjera që ndihmojnë në përcaktimin e kushteve të tjera shëndetësore të cilat mund të jenë të pranishme. Kur profesionistët konstatojnë se fëmija ka autizëm apo diagnoza të lidhura me të, problemet vlerësohen në tri hapësira: ndërveprimi social, komunikimi dhe sjelljet/interesat jo të zakonshëm.
Kujdes!
Ky fëmijë veçanërisht nuk ka kërkesa, pothuajse asgjë nuk kërkon apo nuk merr ato që i ofrohen, ai shërbehet vetëm me gjërat që do. Nuk frikësohet nga personat e panjohur, ende pa i mbushur 1 vjet. Nuk vë në vëmendje largimin e së ëmës apo personit të afërt nga vendqëndrimi, ende pa i mbushur 2 vjet. Nuk luan lojëra të konvertimit dhe nuk i përdorë lodrat si zëvendësim për gjëra. Shfaq shenja zemërimi pa arsye të veçanta, të qarta. Lidhet shumë për rutinën ditore dhe nuk i pranon ndryshimet. Natyrisht, si rregull ndonjë nga këto shenja në vetvete, nuk do të thotë ndonjë gjë (ose mund të jetë shenjë e ndonjë çrregullim tjetër), por, në qoftë se ka më shumë shenja, kontaktoni me mjekun tuaj. Sa më parë, aq më mirë. Kjo është e provuar shkencërisht, që ndërhyrja e hershme mund të përmirësojë ndjeshëm rezultatin e jetës së personave me autizëm.
Çrregullimi
Autizmi është një çrregullim i trurit që diagnostikohet normalisht në fëmijërinë e hershme, është çrregullim i zhvillimit, i cili shfaqet afërsisht tek 0,005% e fëmijëve, prej të cilëve 80%, fëmijë të gjinisë mashkullore. Shenjat e para të autizmit shfaqen në tri vitet e para të jetës e më shpesh në muajt e parë. Simptomatik është kur fëmija nuk reagon ndaj ngacmimeve të jashtme. Prindërve mund t’iu duket sikur fëmija nuk dëgjon apo shikon. Po ashtu, në rastet kur fëmija nuk tregon interes për rrethin familjar, apo kur shikon, ndërsa shikimin e ka të zbrazët, dëgjon, dhe është indiferent ndaj zërave. Nuk u buzëqesh anëtarëve të familjes, dhe qesh me vetveten. Te fëmija autik çrregullohet ushqimi, por edhe fjetja. Kur këto çrregullime shfaqen të ndara, nuk janë tregues të autizmit, mirëpo, kur manifestohen (shfaqen) në të njëjtën kohë, atëherë ka arsye për shqetësim.
Shenjat
Si një nga simptomat e para të autizmit, është kontakti me sy, kur fëmija i largohet çdo lloj kontakti me sy me fëmijë të tjerë, po ashtu edhe me prindërit. Rol me rëndësi është diagnostikimi i hershëm i autizmit që në moshën 3-vjeçare, sepse terapitë do të kenë më shumë sukses sesa kur ato fillojnë me vonë. Duhet përmendur se mjekësia deri në ditët e sotme nuk ka mundur të identifikojë shkaktarin e autizmit, përkundër përpjekjeve të mëdha që po bëhen. Një pjesë e fëmijëve autikë shfaqin shkallë të lartë të dhuntive në sfera të ndryshme, si në muzikë, art dhe ndonjëherë edhe në matematikë.
Të folurit
Edhe nëse janë shumë të vegjël për të folur, fëmijët tipikë bëjnë çmos dhe çfarëdo në mënyrë që të tërheqin vëmendjen e edukatorëve të tyre. Ata buzëqeshin, lëvizin këmbët dhe duart etj. Një fëmijë që nuk bën ndonjë përpjekje për t’u lidhur me të tjerët, mund të jetë autist.
Sy të përhumbur
Foshnjat në moshën dymuajshe, do të duhej të fillonin kontaktin me sy. Gjer në moshën një apo dy vjeç, nëse fëmija juaj duket i painteresuar që t’i shikojë gjërat (duke përfshirë edhe gojën), më shumë se sa në sy, kjo është shenjë që tregon që fëmija mund të jetë autist.
Kujtesa
The child at the age of six months should turn his head when someone calls his name. Does your child ignore your calls or rarely look at you? This is a warning sign.
Smiling
Smile at the child and he should smile back - at least most of the time. Babies do this from the age of two months. If the child does not return their smiles or laughter at all, this should alarm you.
The games
Autistic children will often do strange things with their toys. Perhaps they will spin, shake or dismantle them - and they will do this without any meaning or benefit.
I tiptoed
Most children walk on their toes before they can walk on their own, or when they are around tables or sofas. Some children do this even later, but for fun. But if your child walks on his toes most of the time, and if you see that he is not able to cope with the fact that his heel is falling, then you should be worried.
Imitation
Babies and young children like to imitate the behavior of others. That way they learn to smile, eat, play. The child with signs of autism rarely imitates others. Instead, they only observe and do not imitate. When autistic children begin to imitate others, they do not do so for reasons of social play.
Parents-teachers
Be persistent. Children with autism have difficulty reproducing information received in one environment in another. Be supportive. Creating a stable environment is the best way to reinforce learning. Know how to reward the child for good behavior. Every child tends to show more often the behaviors that parents reinforce by rewarding, praising, evaluating them. Create a safe space at home. Create a private space in your home where your child can relax and feel safe. This will include organizing and setting boundaries. Find time for fun. Always find time to stay with the children and entertain them.
Happening now...
ideas
Renaissance is Disaster Capitalism
Nga Klodian Tomorri
Pse tifozeria e Kosovës ishte aq e vdekur dhe mungonin simbolet kuqezi?
Nga Kreshnik Spahiu
top
Alfa recipes
TRENDING 
services
- POLICE129
- STREET POLICE126
- AMBULANCE112
- FIREFIGHTER128