Shqip
Play with Crossword
FLASH NEWS

"Kosovo and Bosnia most vulnerable"! REL analysis: The American umbrella begins to close for the Balkans

2026-06-14 19:40:29 / BOTA ALFA PRESS

"Kosovo and Bosnia most vulnerable"! REL analysis: The American

The new American policy demands more from the Western Balkans and promises less from itself. It shifts the focus to economic cooperation, and relegates the traditional political and security role to the background.

In a region with fragile institutions and open tensions, this approach is not without risk.

American Enterprise Institute Fellow Heather Conley singles out Bosnia and Herzegovina and Kosovo as the most vulnerable countries - the former due to its fragmented state structure and ethnic divisions, the latter due to ongoing disputes with Serbia and dependence on the international community for security.

She says that the shift towards "local ownership", without clear leadership and a detailed strategy, could deepen existing blockades and strengthen nationalist and corrupt actors, although she considers the new approach necessary.

"I think solutions have to come from and be supported by the countries themselves, because that's the best way to move forward. The efforts of external transatlantic forces to impose solutions have not been successful, despite being tried on both sides. Kosovo and Serbia, for example, have used the agreements to increase nationalism on both sides," Conley tells Radio Free Europe's Expose program.

The US State Department published a new report on US policy in the Western Balkans in late May, in response to a request from the US Congress.

The document emphasizes that the era of American-led state-building is over and that US engagement will focus more on stability and mutually beneficial partnerships, rather than on direct intervention to rebuild or "rescue" the region.

Radio Free Europe/Radio Liberty reached out to the acting Government of Kosovo and the Council of Ministers of Bosnia and Herzegovina for comment on the American document, but did not receive a response from either institution.

What is noticeable is that the American approach now clearly differs from the policy of the 1990s, when the United States played a direct role in resolving conflicts in the Balkans.

At the time, Washington led the process of reaching the Dayton Agreement to end the more than three-year war in Bosnia, and later led the NATO air campaign against Serbian forces to stop violence and ethnic cleansing in Kosovo.

"We are acting to prevent a wider war... and a powder keg in the heart of Europe, which has exploded twice this century - with catastrophic consequences. We are acting to stand united with our allies for peace," said US President Bill Clinton on March 24, 1999 - the day NATO began bombing.

Pas asaj periudhe, roli amerikan mori formën e një “patronazhi” të vazhdueshëm për ndërtimin e shteteve dhe institucioneve në Ballkan, duke mbështetur sundimin e ligjit, zhvillimin ekonomik dhe veçanërisht sigurinë.

Radio Evropa e Lirë iu drejtua Departamentit amerikan të Shtetit me pyetje lidhur me qasjen e re në rajon dhe ndikimet e saj, por nuk mori përgjigje.

Conley, e cila në fillim të viteve 2000 ka shërbyer si zëvendëse e ndihmëssekretarit amerikan të Shtetit për Çështjet Evropiane dhe Euroaziatike, vlerëson se dokumenti nuk përbën një strategji të plotë, por më tepër një përpjekje për të pasqyruar prioritetet aktuale të administratës amerikane.

Sipas saj, ai ndërthur elemente të politikës tradicionale të Shteteve të Bashkuara në rajon - si lufta kundër krimit të organizuar - me fokusin ekonomik të epokës së presidentit Donald Trump.

“Është koha të provohen disa qasje të reja, ku liderët marrin përgjegjësi për një drejtim të ri, pa i fajësuar faktorët e jashtëm se po i detyrojnë drejt tij. Evropianët dhe amerikanët mund të ofrojnë mbështetje, por edhe masa korrigjuese nëse situata fillon të devijojë dhe të rrisë paqëndrueshmërinë. Pra, jam e hapur ndaj qasjeve të reja, por nuk shoh detajet dhe njerëzit që do t’i çojnë përpara ato”, thotë Conley.

Ajo që bie në sy, sipas Conleyt, është edhe mungesa e një elementi tradicional të politikës amerikane: perspektiva evropiane.

Në dokumentet e mëparshme amerikane për Ballkanin Perëndimor, integrimi në BE ishte objektiv qendror. Në këtë rast, Evropa është pothuajse e padukshme. Ky ndryshim, sipas Conleyt, sinjalizon një ndarje më të madhe të roleve mes SHBA-së dhe BE-së.

“Ne kemi të njëjtat interesa me BE-në për stabilitet dhe zhvillim ekonomik në rajon, por BE-ja ka pasur vështirësi ta përmbushë këtë rol. Dhe, kur krizat fillojnë, zakonisht SHBA-ja ndërhyn dhe përpiqet t’i menaxhojë ato. Por, do të donim të shihnim një qasje më të qëndrueshme të BE-së në këtë drejtim. Prandaj, dokumenti amerikan e thekson qartë se SHBA-ja do të ndjekë politikën e vet dhe, në njëfarë mënyre, e ndan veten nga ajo që bën BE-ja”, thotë Conley.

Politikë afatgjate e Bashkimit Evropian ka qenë integrimi i të gjitha vendeve të Ballkanit Perëndimor në BE. Në këtë proces, Mali i Zi konsiderohet më i avancuari, ndërsa Kosova është e vetmja pa status kandidati.

E, së fundmi, disa shtete anëtare të BE-së kanë propozuar që vendet e ardhshme anëtare të kenë të drejta të kufizuara gjatë një periudhe kalimtare, pas pranimit në bllok - gjë që ka nxitur reagime të ndryshme në rajon.

Për Mark Montgomeryn, nga Fondacioni për Mbrojtjen e Demokracive, BE-ja nuk mund ta zëvendësojë SHBA-në në Ballkan, sepse i mungon si aftësia e besueshme ushtarake, ashtu edhe uniteti politik.

Ai vlerëson se as vetë Ballkani Perëndimor nuk është ende i gatshëm për qasjen e re amerikane, pasi balanca e sigurisë - veçanërisht në raportin Kosovë-Serbi - mbetet e brishtë.

Edhe pse raporti i Departamentit amerikan të Shtetit e konsideron praninë e forcave amerikane në misionin e NATO-s në Kosovë, KFOR, si komponent kyç për garantimin e një mjedisi të sigurt, Montgomery thotë se ka zëra se Elbridge Colby, nënsekretar i Mbrojtjes për Politika, është duke konsideruar disa ndryshime në KFOR.

“Mendoj se reduktimi i forcave amerikane në KFOR do të ishte në masë të madhe destabilizues. Do të nënkuptonte se Shtetet e Bashkuara nuk janë më plotësisht të angazhuara në menaxhimin e konfliktit mes Serbisë dhe Kosovës, që unë e konsideroj si pikën më të rrezikshme të tensioneve në Ballkan. Po ashtu, do të dërgonte sinjal për Rusinë dhe Serbinë se SHBA-ja po tërhiqet nga një rol i rëndësishëm i sigurisë në rajon”, thotë Montgomery për Exposenë.

Raportimet për një tërheqje të mundshme të SHBA-së nga KFOR-i, ku aktualisht shërbejnë rreth 590 ushtarë amerikanë, nuk janë të reja dhe kanë qarkulluar edhe përpara.

Hera e fundit kur Pentagoni iu përgjigj interesimit të Radios Evropa e Lirë për këtë çështje, ishte në shkurt, kur deklaroi se nuk ka për të njoftuar ndonjë ndryshim në dislokimin e forcave.

Pyetjes tani, nëse nënsekretari Colby po shqyrton ndryshime, siç pretendon Montgomery, nuk iu dha përgjigje.

Vetë NATO-ja paralajmëroi më 12 qershor se do të zvogëlojë praninë në Kosovë - gradualisht gjatë vitit te ardhshem - për shkak të përmirësimit të situatës së sigurisë në vend, por nuk është ende e qartë se cili kontingjent mund ose do të tërhiqet.

Montgomery e lidh çdo ndryshim të pranisë amerikane në Evropë edhe me implikime më të gjera strategjike.

Ai e sheh Ballkanin Perëndimor si një hapësirë ku ndikimi rus dhe ai kinez mbeten të pranishëm përmes rrjeteve politike, ekonomike dhe të sigurisë, ndaj paralajmëron se këta aktorë e lexojnë me shumë kujdes çdo ndryshim në angazhimin amerikan.

“Gjëja më e rëndësishme për të qenë të përgatitur për Kinën, është që ajo të besojë se SHBA-ja do të jetë realisht e përfshirë kur siguria të jetë në rrezik. Nëse ne e dobësojmë besueshmërinë e pranisë sonë ushtarake në Evropë, atëherë dërgojmë sinjale se nuk na intereson. Prandaj, jam shumë i shqetësuar se si do të reflektohet kjo në dinamikën Rusi-Kinë”, thotë Montgomery.

Raporti i Departamentit amerikan të Shtetit identifikon Rusinë dhe Kinën si aktorë keqdashës që synojnë të përfitojnë nga paqëndrueshmëria, korrupsioni dhe dobësitë në qeverisje në rajon, por nënvizon gjithashtu angazhimin e SHBA-së për t’iu kundërvënë ndikimit të tyre.

Vedran Xhihiq, ligjërues në Fakultetin e Shkencave Politike në Universitetin e Vjenës, thotë se, ndonëse dokumenti amerikan i paraqet Kinën dhe Rusinë si faktorë që veprojnë kundër interesave të SHBA-së, këto pozicione nuk janë të pandryshueshme.

Sipas tij, zhvillimet globale dhe interesat ekonomike mund ta kthejnë Rusinë nga kërcënimi në partner.

"If the war in Ukraine ends and the US has major economic interests - such as in creating businesses with Russia, or in exploiting mineral resources and the energy sector in Ukraine - then we could end up in a situation where Russia becomes a US partner in the Western Balkans as well. In such a scenario, it is conceivable that Russia and the US would engage in business projects together, for example in the energy sector in Bosnia or Serbia," Đihić tells Exposé.

Džihić singles out the Kosovo-Serbia relationship as a deeply political and unresolved issue, for which he says the new American approach - focused on the economy and transactional agreements - is not sufficient.

For Kosovo, according to him, the safest long-term path is rapprochement with the EU and internal strengthening through reforms, in order to better withstand both the fluctuations of American policy and pressure from Serbia.

"Engage with Washington where it is useful, but do not treat US support as automatic or sufficient," is his message.

"I know that this does not entirely depend on Kosovo, due to the five EU states that do not recognize it, but, nevertheless, the country must move forward, focus on internal reforms, the rule of law, the fight against corruption and others. It must prove the functionality of the state, lobby constantly and be consistent in its efforts," says Dzihic.

Along similar lines, Montgomery argues that Kosovo and neighboring countries must strengthen their role as reliable political and economic partners, including progressing towards energy independence.

But he also suggests that NATO's regional allies - Albania, North Macedonia, Croatia - lobby both in NATO structures and directly in the US, to preserve the American role in the Balkans.

“It would be in Kosovo’s best interest to elect a functional government that can take responsibility and govern effectively. This is always important, but it becomes especially critical in cases where the US may not be fully cooperative,” Montgomery says.

Thus, although from different perspectives, observers arrive at a common point: every step back by the US does not remain empty, but creates space that can be filled by uncertainty or the influence of competing actors.

Therefore, a pragmatic and balanced approach by all parties remains key to avoiding the escalation of risks in a still fragile region./ REL

Happening now...

Want to read more news

ideas

top

Alfa recipes

TRENDING

services

  • POLICE129
  • STREET POLICE126
  • AMBULANCE112
  • FIREFIGHTER128