“Shqiponja’ dhe ‘Flamingo”, analiza e akademikut Fuga: Tubimi kundër klasës politike, protestuesit kanë mosbesim për çdo lider që mund të dalë

2026-06-11 13:28:16 / IDE NGA ARTAN FUGA

“Shqiponja’ dhe ‘Flamingo”, analiza e akademikut Fuga:

“Shqiponja” dhe “flamingo”

Dallime shtresore në tubimet politike në Shqipërinë e sotme

Eshtë shumë shpejt të flitet për përbërjen shoqërore të protestuesve që prej dhjetë e ditësh mbushin sheshet dhe bulevardin e Tiranës, të qyteteve të tjera brenda dhe jashtë vendit duke kërkuar dorëheqjen e kryeministrit. Por, disa karakteristika mund të jepen gjithsesi. Duke i krahasuar edhe me pjesëmarrësit në mitingjet, ose antimitingjet që organizon partia në qeveri dhe kryeministri, apo edhe me tubime të opozitës disa javë dhe muaj më parë.

1. Mosha. Duket nga pjesëmarrja që janë relativisht të moshave të reja dhe të brezit të poshtëm të moshave mesatare të vendit, nga 18 vjeç deri në 40 vjeç, ata që duken si shumicë, pa përjashtuar edhe fasha të tjera moshore që përfaqësohen më pak. Kurse në tubimet politike të partive tradicionale janë moshtat mbi 50 dhe 60 vjeç që kanë pasur më shumë vizibilitet. Edhe drejtuesit e partive parlamentare apo tradicionale kanë edhe ata moshë mbi mesataren, kurse në tribunën e protestës ngjiten të rinj.

2. Gjinia. Eshtë interesante se ka një pjesëmarrje të gjerë të gjinisë femërore, vajza në mosha të reja, kryesisht, tepër aktive, të motivuara, me një artikulim të shkathët dhe ndonjëherë me një agresivitet që vjen si nga komunikimi në masë, ashtu eehe nga revolta e brendshme. Pjesëmarrja e gjinisë mashkullore është po ashtu e konsiderueshme, por nuk dallohet as hija më e vogël e ndonjë inferioriteti gjinor. Kurse në drejtuesit e partive tradicionale, në atë që shohim në sallën e Kuvendit, apo edhe në pjesëmarrësit në takimet e kryeministrit mbisundon një pjesëmarrje burrash, sikurse edhe në takimet e opozitës.

3. Vendbanimi. Pavarësisht se tubime protestash ka edhe në qytete të tjera, apo se protestues vijnë edhe nga rrethet, duket qartë se protestuesit në masën e madhe janë me banim në Tiranë. Pra kemi të bëjmë me popullsi urbane kryeqytetase. Janë popullsi që kanë prejardhje me familje që kanë banuar edhe më parë në Tiranë, kanë lindur në Tiranë, ose të ardhur gjatë viteve të para të postkomunizmit dhe të rritur në Tiranë. Kurse kryeministri deri tani i bënë takimet në rrethe të vendit, si në Fier, Vlorë, Shkodër, me një numër të kufizuar pjesëmarrësish. Duket sikur Tirana është në dorën e protestuesve.

4. Përvoja jetësore dhe politike. Në krahasim me popullsitë që përfaqësohen në takimet e liderave politikë tradicionalë, në pushtet apo në opozitë, të cilat kanë përvojë dhe kujtesë të drejtpërdrejtë personale nga koha e komunizmit, duket qartë se pjesëmarrësit në protesta janë të cliruar nga kujtesa historike e drejtpërdrejtë personale komuniste. Bashkë me kujtesën personale historike që është zbehur, nuk dallohen edhe shumë paragjykime dhe stereotipe që vijnë nga tradita e shoqërive autoritare sikurse janë sensi i hierarkisë, respekti mitik për liderat, kulti i individit, sloganet e parapërgatitura, dhe të tjera dukuri si këto. Ndërkohë duket qartë se protestuesit, me të drejtë, duket se kanë një lloj mosbesimi te çdo lider që mund të dalë. Kjo është karakteristikë e veprimit në masë, por edhe e zhgënjimit nga liderat tradicionalë. Ka një frikë se çdo lider mund të kapet nga politika e vjetër ose nga pushteti. Ndërkohë pjesëmarrësit në tubime politike kanë hyjnizim të liderit karizmatik dhe besnikërinë ndaj tij e quajnë vlerë etike bazë.

5. Motivimi qendrestar. Sado opozita ka bërë rrezistencë ndaj pushtetit, ka qenë e qartë që partia opozitare tradicional nuk arrinte të mblidhte në mitingje njerëz që ishin të gatshëm për të qendruar disa orë, dhe disa ditë, në protesta. Vinin, protestonin, iknin. Kjo lidhej edhe me faktin se vinin nga rrethet në shumicën e tyre, por edhe si kanë qenë të detryuar nga angazhimet e tjera të përditshme, por edhe për një lloj përtacie politike. Kurse ata që marrin pjesë deri tani në takimet e kryeministrit qendrojnë edhe më pak kohën në takime, janë si të thuash më të qetë në komunikim, dhe sigurisht iu takojnë shtresave që kanë një status të caktuar në administratë ose janë të privilegjuar nga rrethana kontekstuale nga pushteti. Kurse protestuesit e sotëm paraqesin një protestë që asnjë teori konspiracioniste nuk i shpjegon dot, veç një vullneti psikologjik të qendrueshëm, një rrezistence që vjen nga motive të forta dhe një vazhdueshmëri të përditshme që do të shihet sa do të vazhdojë.

6. Serioziteti në komunikim shoqëruar sigurisht edhe me një lloj ligjërimi të ashpër, të drejtpërdrejtë, kritik. Sloganet e vjetra politike duket se janë lënë pas, dhe mbi të gjitha dallohet në parrulla një ironi e thellë politike, e shoqëruar me një ikje dhe zbehje nga parrullat fillestare ideologjikisht ekstreme, por edhe në një komunikimi që vazhdon për të intimiduar dhe vënë para përgjegjësisë liderat kryesorë të politikës postkomuniste. Kurse Kryeministri ka zgjedhur që ligjërimin ta shmangë nga hullia politike, ta fusë në një tematikë ambjentaliste të kufizuar, ta pelikanizojë krizën e sotme politike, si edhe të japë shfaqje humori në skenë, të çuditshme për një kryeministër, që paraqitet edhe si një one man show ose parodist, çka përbën një komunikim të një lloji tjetër.

7. The perspective of Albanian issues. Traditional politics is based mainly on technical arguments, ideologically overestimates, that in practice it is something else, foreign investment, gigantic projects on roads, airports, resorts, gives priority to financial and economic categories such as profit, quality of service, investment, etc. Whereas the protesters emphasize the idea that above ideological or propagandistic economic concepts, Albanians must be respected as citizens, their political, legal, social, property rights, etc. However, so far technicians, intellectuals, teachers, etc., generally remain silent, reserved, withdrawn.

8. Being more open to a cosmopolitan conscience, the protesters paradoxically do not have any inferiority complex or deification of foreigners, as has been the tradition in Albania until now. It seems that a historical moment has come when young people, both from the experience of emigrants and from communicative contact with a global world, have a psychological coexistence within them. So they have an open cosmopolitan conscience that does not conflict but on the contrary reinforces the collective patriotic psychology, sometimes even with nationalist notes. For them, patriotism as well as the fight against corruption constitute the mechanism for solving social problems. Their clarity is evident: The cause of the problems is a political class that has monopolized power, then has become corrupt, and as a result has surrendered to any pressure and is ready to sacrifice the interests of Albanians for selfish material interests.

9. Social position. It seems that the participants in the prime ministerial rallies have a certain social status and constitute a class that occupies a somewhat privileged position in society. Deputies, civil servants, well-paid analysts, businessmen, pensioners with stable incomes, which are a minority in relation to the pensioner class, etc. And even due to their age, the protesters do not have a guaranteed social status for the future and certainly have anxieties about the life they have ahead, as well as the need for health, education, housing.

10. Virtual social status. The tenors of the propaganda of traditional political parties, especially those in power, have earned their reputation over the years through political careers. They have become known over the years through their continuous and excessive appearances in conventional media, or because of electoral campaigns. While those who have a reputation among the mass of protesters have created this mainly through social networks or by being non-political journalists in the media. But, we mainly have the influence of social networks in creating the reputation of protesting characters among the supporting political opinion.

 

Happening now...