Shqip
Luaj me Fjalëkryq
Lajme flash

Tortures Rama and Berisha/ Oerd Bylykbashi: Albania needs a radical constitutional and political transformation, no more party leaders JWŁSH and "Missionary"

2026-10-22 20:15:00 / POLITIKË ALFA PRESS
Tortures Rama and Berisha/ Oerd Bylykbashi: Albania needs a radical

Democratic Party MP Oerd Bylykbashi, in the context of the large popular protests, has exploded through a long note against the entrenched political, constitutional and institutional system. According to him, the time has come for deep constitutional and political reforms that will restore functional democracy in Albania.

The DP MP, among other things, has also addressed the issue of political parties by openly torpedoing Edi Rama and Berisha. He demands the return of free elections and the rotation of their leaders. According to Bylykbashi, the time of the UN and the Missionaries (a term used by Rama and Berisha when talking about leaving or resigning) must end.

Full note from DP MP Bylykbashi!

Student protests are bursting the last dam of transition, which has turned the free flow of democracy into a swamp of autocracy. Edi Rama's unconstitutional regime and system must be overthrown!

 

But it is not enough to change the government. The constitutional, legal, and institutional system must change, as well as the political reality that allows for the concentration of power in the hands of one man, the weakening of institutions, and the placing of the state at the service of the ruling party.

Albania needs a constitutional, institutional, and political transformation that will fundamentally change the way power is gained, exercised, controlled, and lost.

It must be made impossible for the Prime Minister, the President, or any other individual to seize power. To this end, the separation of powers and constitutional mechanisms of checks and balances must be redesigned so that the government does not impose itself on other branches of government and independent institutions.

No individual and no party should have the opportunity to concentrate political power, state institutions, and the mechanisms that should control it in their own hands.

The functioning of political parties must be radically democratized. Collegiality must dominate the power of the UNIT. Party leaders must have limited mandates and be held accountable for political actions and failures. The outdated concept of the irreplaceable leader with a mission must end and be replaced by that of the leader with a mandate and accountability. Democratic turnover in the leadership of political parties must be guaranteed, ensuring synergy between experience and leadership renewal.

Partitë politike kanë rol kushtetues në formimin e politikave dhe përfaqësimin politik, ndaj duhet të detyrohen me ligj të garantojnë mekanizma demokratikë të vërtetë, transparentë e të verifikueshëm për zgjedhjen e organeve drejtuese dhe përzgjedhjen e kandidatëve në zgjedhje, duke mbrojtur autonominë e tyre të brendshme nga ndërhyrja e shtetit. Demokracia nuk mund të funksionojë në shtet nëse mungon brenda partive që synojnë të qeverisin.

Duhet shfuqizuar sistemi zgjedhor parlamentar i vitit 2020, që Rama e bëri bashkë me “Kërpëratën” e atyre që mbajtën mandatet e opozitës në vitin 2019.

Sistemi i ri duhet të riprojektohet nga themeli, me konsensus e transparencë, jo si arnim i atij ekzistues, siç u bë në vitin 2024. Ai duhet të sigurojë proporcionalitet kombëtar në shpërndarjen e mandateve dhe, brenda këtij parimi, të integrojë zgjedhjen e personalizuar të deputetëve drejtpërdrejt nga qytetarët, qoftë përmes garave në zona njëemërore, qoftë përmes listave të hapura.

Sistemi duhet të garantojë pluralizmin në Parlament dhe të krijojë kontrolle e balanca politike e kushtetuese mbi Kryeministrin, duke penguar krijimin e shumicave parlamentare artificiale që mundësojnë përqendrimin e pushtetit ekzekutiv dhe legjislativ, si dhe kontrollin e organeve të pavarura nga një parti e vetme.

Kontrolli parlamentar dhe roli i opozitës në këtë kontroll duhet të jenë efektivë dhe të garantuar.

Parlamenti nuk duhet të jetë noter i qeverisë. Një ligj nuk mund të miratohet sa hap e mbyll sytë (edhe kur ka mbi 200 nene). Procesi legjislativ duhet të jetë i kujdesshëm, transparent dhe përfshirës ndaj grupeve të interesit. Duhet të forcohet roli dhe pesha e deputetit të zgjedhur nga populli në procesin ligjvënës, përballë qeverisë, por edhe përballë partisë së tij.

Deputeti duhet të përfaqësojë qytetarët dhe jo thjesht të zbatojë urdhrat e kryetarit të partisë apo grupit parlamentar. Mandati imperativ ndalohet nga Kushtetuta.

Duhet reformuar rrënjësisht kuadri aktual ligjor për referendumet, i miratuar njëanshmërisht nga PS në vitin 2000, i cili në praktikë ka penguar ushtrimin efektiv të demokracisë së drejtpërdrejtë. Që nga miratimi i Kushtetutës në vitin 1998, Shqipëria nuk ka zhvilluar asnjë referendum popullor.

Organizimi i referendumeve duhet të thjeshtohet rrënjësisht dhe të forcohet e drejta e nismës popullore. Qeveria dhe Parlamenti duhet të kuptojnë se sovraniteti i përket popullit, jo vetëm me fjalë.

Qytetarët duhet të kenë mundësinë reale që, përmes referendumit, të vendosin për çështje të rëndësishme me interes publik ose të shfuqizojnë ligjet e shumicës parlamentare, pa qenë të varur nga vullneti politik i qeverisë apo i Parlamentit.

Vendimet e marra me referendum duhet të kenë efektet juridike të përcaktuara qartë në Kushtetutë dhe në ligj, duke respektuar kompetencat e institucioneve dhe garancitë e demokracisë përfaqësuese.

Kjo e drejtë duhet të ushtrohet brenda garancive kushtetuese që mbrojnë të drejtat dhe liritë themelore dhe të drejtat e pakicave.

Kështu politika do të detyrohet të matet më shumë përpara qytetarëve.

Duhet ndryshuar sistemi i zgjedhjes së kryetarëve të bashkive. Nuk duhet të vazhdojë sistemi ku kryetar zgjidhet kandidati me thjesht më shumë vota se rivalët, edhe kur merr vetëm 30–35% të tyre. Kryetari i bashkisë duhet të zgjidhet me më shumë se 50% të votave. Ai duhet të jetë kryetari i qytetarëve të bashkisë, jo thjesht përfaqësuesi i partisë që ka marrë më shumë vota.

Duhet ndryshuar sistemi i zgjedhjes së këshilltarëve bashkiakë. Listat e mbyllura duhet të zëvendësohen me lista të hapura, ku këshilltarë zgjidhen kandidatët që marrin më shumë vota nga qytetarët.

Këshilli bashkiak duhet të fuqizohet për të kontrolluar realisht kryetarin e bashkisë dhe për të frenuar abuzimin me pushtetin, nën pretendimin se ai është zgjedhur drejtpërdrejt nga populli.

Duhet të rikthehet decentralizimi i pushtetit dhe të forcohet subsidiariteti (pushteti të ushtrohet sa më pranë zgjedhësve), duke zhbërë centralizimin aktual, ndërkohë që duhet hapur perspektiva e zhvillimit rajonal sipas modelit europian. Demokracia lokale është faktor balancues dhe stabilizues i funksionimit demokratik.

Duhen garantuar zgjedhje të lira dhe të ndershme. Për këtë duhet të ndahet shteti nga partia në pushtet dhe nga krimi. Shteti duhet t’i shërbejë publikut në mënyrë neutrale, jo atyre që janë në pushtet apo klasës politike.

Duhet të ndalohet me ligj patronazhimi politik i shtetasve nëpërmjet shtetit dhe të ndëshkohet abuzimi i partisë në pushtet:

* me administratën publike, e cila duhet të depolitizohet rrënjësisht;

* me pushtetin për të miratuar ligje favorizuese;

* me pushtetin për të shpërndarë buxhetin publik përmes tenderave, PPP-ve dhe mekanizmave të tjerë;

* me pushtetin për të ofruar apo kushtëzuar shërbimet publike;

* me pushtetin për të përdorur inspektoratet për ndëshkim ose favorizim;

* me pushtetin për të përdorur të dhënat shtetërore të qytetarëve për t’i profilizuar dhe targetuar politikisht;

* me pushtetin për të zhvilluar propagandë qeveritare me paratë publike.

Duhet transparencë e plotë e financimit dhe lobimit politik. Korrupsioni dhe financimi i paligjshëm oligarkik apo kriminal i partive politike janë si metastazat në sistemin limfatik të demokracisë: infektojnë të gjithë trupin e shtetit dhe të shoqërisë.

Duhet ndarë shteti nga krimi. Kjo nuk arrihet pa ndarë shtetin nga partia dhe pa eliminuar kapjen e shtetit nga një dorë e vetme.

Ka ardhur koha për Dekriminalizim 2.0. Jo vetëm personat e dënuar për krime, por edhe ata që kanë lidhje të provuara me krimin e organizuar, që mbështeten prej tij apo kërkojnë mbështetjen e tij, nuk duhet të kenë mundësi të zgjidhen apo emërohen në institucione kushtetuese ose publike. Kufizimet duhet të mbështeten në kritere të qarta ligjore, prova të verifikueshme, proporcionalitet, garanci të procesit të rregullt dhe kontroll gjyqësor.

Parlamenti dhe deputetët duhet të jenë shembull i integritetit, dijes, etikës dhe angazhimit publik, jo i injorancës, servilizmit puthador apo thjesht i votës së marrë pa skrupull moral e ligjor.

Përqendrimi i pakontrolluar i pushtetit është porta që i hap rrugën krimit deri në majat e shtetit. Ai krijon gjithashtu mundësi që fuqi armiqësore, nëpërmjet korrupsionit dhe krimit të organizuar, të cenojnë sigurinë kombëtare të Shqipërisë dhe sigurinë e NATO-s.

Duhet që drejtësia të jetë realisht e pavarur nga qeveria dhe nga çdo ndikim politik. Gjykatat duhet të jenë të pavarura nga çdo ndikim i qeverisë, prokurorisë dhe aktorëve të tjerë politikë apo institucionalë. Prokuroria duhet të ushtrojë funksionet e saj në mënyrë të pavarur nga qeveria dhe çdo ndikim politik.

Askush nuk duhet të gëzojë imunitet ligjor apo faktik për shkak të pushtetit që zotëron ose presionit që mund të ushtrojë mbi drejtësinë.

Gjykatat civile duhet të japin drejtësi të shpejtë, profesionale, të paanshme dhe të pakorruptuar. Pas dhjetë vitesh reformë në drejtësi, nuk mund të pranohet që një çështje gjyqësore, për të cilën para reformës duheshin 3–4 vjet, sot të kërkojë deri në 16 vjet për t’u përfunduar.

Duhet pastruar në mënyrë kapilare Policia e Shtetit, nga maja deri në rrënjë, nga drejtues dhe efektivë të politizuar apo të përfshirë në veprimtari kriminale, nga ata që kanë dhunuar të drejtat e qytetarëve në protesta për interesa politike apo kanë mbrojtur krimin.

Ky vetting duhet të bëhet me mekanizma ligjorë, hetim, verifikim dhe përgjegjësi individuale. Policia e Shtetit duhet të kthehet nga polici e Kryeministrit dhe e pushtetit, në polici të qytetarit dhe komunitetit.

Duhet që shteti të jetë i drejtë me qytetarin. Një administratë profesioniste duhet të zgjidhë problemet dhe të ofrojë shërbime publike të paanshme, pa i detyruar qytetarët të përplasen me shtetin në konflikte të gjata gjyqësore.

Kjo është alfa e luftës kundër korrupsionit. SPAK duhet të jetë hallka dhe instrumenti i fundit i reagimit penal, jo zëvendësuesi i një shteti që duhet të funksionojë me ligj, profesionalizëm dhe integritet në çdo nivel.

Duhet garantuar realisht prona private përballë pushtetit shtetëror dhe interesave oligarkike. Pronari privat nuk duhet të jetojë me frikën e shtetit apo të oligarkut të shpallur investitor strategjik.

Prona duhet të fitojë siguri të plotë juridike që të shndërrohet në mjet të fuqishëm zhvillimi ekonomik.

Duhen shlyer pa vonesë borxhet morale dhe ligjore ndaj:

* Ish-të përndjekurve politikë. Drejtësia për krimet e komunizmit nuk mund të konsiderohet çështje e mbyllur. Autorët e krimeve kundër njerëzimit, kur ekzistojnë kushtet ligjore dhe provat, duhet të përballen me drejtësinë.

* Pronarëve të shpronësuar nga regjimi komunist. Prona duhet t’u kthehet ose të kompensohet plotësisht, në mënyrë të drejtë dhe efektive.

Economic freedom, freedom of enterprise, equality and free and real competition must be guaranteed. The oligarchs must be cut off from the economic control and privileged influence over state decision-making. The economy should not be the privilege of those with connections to power.

Education, health and social protection are pillars of sustainable development and a just society. Investing in them strengthens human capital, social cohesion and the future of Albania, while social protection and decent pensions guarantee security and dignity for every generation.

Reform is needed for the media to gain real editorial independence, protecting themselves from the influence of the owners' economic interests in their relations with the government.

Journalists must have legal, professional and economic guarantees to protect them from pressure, censorship and self-censorship. Without a free media there can be no democratic control of power.

A new legal and institutional framework is needed for the Diaspora, to enable the attraction of knowledge, experience, human capital, and investments of Albanians abroad.

The diaspora, which constitutes almost half of the approximately 4.7 million Albanian citizens registered in the National Civil Status Registry, is one of the greatest national “assets” and strengths. Albania must provide opportunities for Albanians to willingly return to their homeland.

The Diaspora's vote must be guaranteed, free and protected from manipulation, political representation must be protected, as well as the opportunity to contribute and invest in the Albanian economy, with equal access, fair competition, without corruption, obstacles and discrimination.

Albania does not need a change of government. It needs a constitutional and political order where no individual, party or interest group has the opportunity to seize the state; where the sovereignty of the people is real power and not a formal declaration; where institutions serve the citizen, regardless of who wins the elections.

Note: This is not an exhaustive list. It is a personal, public, political, and civic credo and stance.

I do not claim that these changes are easy. But I am convinced that without them, a change of government will not be enough in the long run to change the way the state functions.

In any case, this transformation begins with the removal of Edi Rama's autocratic regime, elections that ensure the legitimacy of Parliament and a spirit of compromise for the implementation of the greatest national project: integration into the EU as soon as possible. /Alfapress.al

Po ndodh...

Dua të lexoj më shumë lajme

ide

top

receta Alfa

TRENDING

shërbime

  • POLICIA129
  • POLICIA RRUGORE126
  • URGJENCA112
  • ZJARRFIKESJA128