FLASH NEWS
"I am not familiar with the acts"/ Former Minister Beqaj public letter to SPAK, requests reading of his file
2026-01-11 13:20:04 / POLITIKË
In criminal practice, it is often encountered that digital devices (laptops, desktops, smartphones) are treated as "material objects/evidence" in the classical sense, while the essence of the intervention is not the hardware, but the data stored on them.
In the “Studio Pustina” case (Constitutional Court decision), a fundamental debate emerges: how “computer system” should be understood and what procedural guarantees are required when criminal prosecution bodies extract and copy data.
The reasoning behind this decision also sheds light on the violations of fundamental rights committed against Albanian citizens at all three levels of criminal trial in Albania.
no. 206, dated 01.06.2023, of the Criminal Chamber of the Supreme Court, first instance;
no. 128, dated 15.09.2023, of the Criminal Chamber
of the Supreme Court, appeal; no. 00-2024-741 (26), dated 08.02.2024, of the Criminal Chamber of the Supreme Court;
are, in my opinion, contrary to the ECHR, the Constitution, the Budapest Convention and the Code of Criminal Procedure, regarding the administration of computer data.
The three decisions cited above misread the definition of “computer system” in Article 1 of the Budapest Convention.
A comprehensible reading of the definition is this:
"Computer system" means:
any device that, based on/in application of a program, performs automatic data processing;
a group of interconnected or connected devices, one or more of which, based on/in execution of a program, perform automatic data processing.
Both case (1) and case (2) have in common the fact that, based on/in application of a program, they perform automatic data processing.
The above criteria for being called a “computer system” are met today by any smartphone. It is a device, connected and interconnected with other devices and, based on a program, performs automatic data processing. (Even without this “connection” element, the very alternative “any device” in the definition is sufficient.)
It is the latter, i.e. the data, that interests investigators and prosecutors. Therefore, seizing a computer cannot be an end in itself. The end is the data.
After the computer system is seized, according to what SPAK, as an interested party, has submitted to the Constitutional Court in the Pustina case (point 16.8 of the CC decision), “images and copies of reports of extracted data are stored on storage devices that are not connected to the internet”. The essence is “the extracted data”. These are what are, in reality, seized.
Sekuestrimi i të dhënave kompjuterike për qëllim të një procedimi penal gjen rregullim në nenin 208/a të KPrP-së (Sekuestrimi i të dhënave kompjuterike). Titulli i nenit është “Sekuestrimi i të dhënave kompjuterike”. Dispozita e lidh zbatimin me “krime që lidhen me teknologjinë e informacionit”, por në praktikë prova digjitale (të dhënat kompjuterike) shfaqet në një numër shumë të madh procedimesh penale, edhe kur vepra penale nuk është “krim i TI-së”.
Prandaj, bazuar në përkufizimin e Konventës së Budapestit dhe në nenin 208/a të KPrP-së, sekuestrimi i të dhënave kompjuterike bëhet, si rregull, vetëm pas një urdhërimi gjyqësor (dhe me kufij të qartë të ndërhyrjes).
Qëllimi janë “të dhënat”, jo “sendi”.
Kur sekuestrohet një pajisje, hetimi realisht synon hyrjen, kërkimin, nxjerrjen, kopjimin dhe analizimin e të dhënave. Edhe vetë praktika e ruajtjes së “imazheve/kopjeve” të të dhënave (offline, jashtë internetit) e pranon që objekti real janë të dhënat e nxjerra.
Sipas tri vendimeve të sipërcituara:
“Pajisjet e sekuestruara, ndërsa janë të pandërlidhura në një rrjet/sistem kompjuterik, në referim të nenit 1 të Konventës ‘Për krimin në fushën e kibernetikës’ (Konventa e Budapestit), nuk janë sisteme kompjuterike në kuptim të nenit 208/a të KPP-së, por veçse mekanizma të automatizuar ose sende në kuptim të nenit 187 të KPP-së, të cilat, me të dhënat apo gjurmët që mund të përmbajnë, shërbejnë si prova materiale.”
Së pari, më lart është dhënë shpjegimi pse edhe një kompjuter i vetëm është “sistem kompjuterik” sipas Konventës (përkufizimi nis me “çdo pajisje”). Për më tepër, në praktikë, mjafton një smartphone që, me anë të Bluetooth-it, kompjuteri të lidhet dhe të ndërlidhet me pajisje të tjera.
Së dyti, “mekanizma të automatizuar” nuk është një kategori e qartë ligjore e parashikuar nga KPrP-ja dhe përdorimi i saj pa bazë normative rrezikon të kthehet në një etiketë që anashkalon garancitë e provës digjitale.
Së treti, pohimi “mekanizma të automatizuar ose sende” është ose alogjik, ose tallës. Nëse një gjë është mekanizëm i çdo lloji, patjetër që është send. Një send e përfshin në vetvete edhe një mekanizëm.
Kur pajisja quhet “send”, rrezikon të anashkalohen garancitë për të dhënat. Në vendimmarrjet gjyqësore të sipërcituara është përdorur arsyetimi se pajisjet “nuk janë sisteme kompjuterike” (p.sh. pse s’janë të ndërlidhura), ndaj trajtohen si “sende” (neni 187 KPrP) ose “mekanizma të automatizuar”.
Prova janë të dhënat, jo kompjuteri ku ato janë ruajtur.
Një kasafortë nuk merret si qëllim në vetvete; merret për paratë që dyshohet se janë brenda. Një armë zjarri nuk qëllon pa fishek. Po kështu, sekuestrimi i një laptopi apo smartphone-i nuk ka kuptim si objekt në vetvete: kuptimi i vërtetë (dhe rreziku për të drejtat themelore) lidhet me hyrjen, kërkimin, nxjerrjen dhe kopjimin e të dhënave.
Por, meqë tri gjykatat i janë referuar Konventës së Budapestit, ajo duhet lexuar e tëra.
Neni 14 – Sfera e zbatimit të dispozitave procedurale
Çdo Palë duhet të adaptojë një legjislacion të tillë dhe masa të tjera të nevojshme që të vendosen kompetencat dhe procedurat e caktuara në këtë seksion për shkak të hetimeve apo gjykimeve specifike penale.
Përveç kur parashikohet ndryshe në nenin 21, çdo Palë aplikon kompetencat dhe procedurat e referuara në paragrafin 1 në:
a) veprat penale të përcaktuara në përputhje me nenet 2–11 të kësaj Konvente;
b) vepra të tjera penale të kryera nëpërmjet një sistemi kompjuterik; dhe
c) mbledhjen e fakteve në formë elektronike të një vepre penale.
Pika (c) e paragrafit 2 të nenit 14 të Konventës (mbledhja e fakteve në formë elektronike të një vepre penale) është ligj në Shqipëri prej më shumë se 20 vjetësh. Ky lloj ligji ka përparësi ndaj ligjit të brendshëm kur ka mospërputhje, sepse është një marrëveshje ndërkombëtare e ratifikuar me ligj. Për fat të keq, ky përcaktim ligjor shpërfillet haptazi nga gjyqtarë, prokurorë dhe hetues.
Vitet e fundit, shumica e gjykimeve penale në Shqipëri lidhen me të dhëna të gjetura ose në kompjuter, ose në smartphone, ose në platforma elektronike komunikimi.
Shpërfillja e Konventës së Budapestit çon edhe në procese gjyqësore të shumta.
Në çështjen “Pustina” të sipërcituar, SPAK, në cilësinë e subjektit të interesuar, ka parashtruar para Gjykatës Kushtetuese (pika 16.8 e vendimit të GJK-së): “Ekspertimi bazohet në përcaktime të qarta ligjore për kompetencën e ekspertëve dhe në standarde të larta teknike, ndërkombëtarisht të njohura, për programet e përdorura.”
Kjo fjali tingëllon si garanci. Si siguri. Si angazhim se prova digjitale trajtohet me rigorozitet dhe kontroll.
Por standardet, nëse janë reale, kanë një veti që nuk e humbin kurrë: mund të emërtohen.
Që prej korrikut 2025, në mënyrë të përsëritur dhe me shkrim, mbrojtja ime ka kërkuar në SPAK:
Cilat janë standardet ndërkombëtare të digital forensics që zbatohen?
Kush i njeh/akrediton?
Prej cilës date zbatohen?
Nuk kemi kërkuar “sekrete hetimore”. Nuk kemi kërkuar të cenojmë asnjë proces. Kemi kërkuar minimumin që çdo shoqëri e drejtë e quan të arsyeshëm: të dimë mbi çfarë baze teknike ngrihet një provë që mund të rëndojë mbi jetën e një njeriu.
Këtu lind pyetja që nuk është as politike, as personale. Është pyetje elementare e drejtësisë.
A mund të quhet “standard i lartë” një metodë që nuk pranon të identifikohet?
A mund të quhet “ndërkombëtarisht e njohur” një praktikë që nuk guxon të thotë emrin e vet?
Prandaj po e kërkoj edhe publikisht.
Nëse standardet ekzistojnë, na thoni cilat janë.
Nëse zbatohen, na tregoni prej kur.
Nëse janë të certifikuara/akredituara, na tregoni nga kush.
Sa më sipër duhet të jetë në vëmendjen e KLGJ-së, KLP-së dhe ILD-së.
Por edhe politika nuk duhet të rrijë mënjanë.
A Parliamentary Inquiry Committee would be sufficient to investigate compliance with the Budapest Convention and criminal procedure in every criminal proceeding registered in Albania after the issuance of the unifying decision of the Supreme Court of December 2021, in which computers or smartphones were seized.
Given that judges and prosecutors openly misread and misquote various legal provisions, a more elaborate version of this note is attached, providing the full texts of the legal references mentioned.
Happening now...
The end of the commercial leader, Rama!
Nga Irena Beqiraj
ideas
top
Alfa recipes
TRENDING 
services
- POLICE129
- STREET POLICE126
- AMBULANCE112
- FIREFIGHTER128