Lajme flash
Analiza e TELEGRAPH: Miku i fundit i Vladimir Putinit në Evropë po lufton për mbijetesën
25 October 2026, 11:07 / POLITIKË
Nga Nick Squires, TELEGRAPH
Aleksandar Vuçic ka qenë miku i fundit i besueshëm i Vladimir Putinit në Evropë.
Por presidenti serb tani përballet me mundësinë që të rrëzohet nga një revoltë popullore, pas më shumë se një dekade në pushtet, ndërsa vendi i tij shkon drejt zgjedhjeve, të cilat konsiderohen më të rëndësishmet për një brez të tërë.
Në këto zgjedhje, presidenti që dikur dukej i pathyeshëm përballet me një lëvizje studentore të sapokrijuar, e cila lindi nga zemërimi pas shembjes së çatisë së një stacioni hekurudhor dy vjet më parë, ku humbën jetën 16 persona.
Që nga viti 2000, kur u rrëzua Sllobodan Milosheviçi, nuk ka pasur një votim kaq vendimtar për këtë fuqi kyçe të Ballkanit.
Nëse zoti Vuçiç humbet të dielën, pasojat gjeopolitike do të jenë të thella, jo vetëm për rajonin, por edhe për Rusinë. Dhe nëse mbështetësit e tij zgjedhin të shfryjnë zemërimin dhe zhgënjimin e tyre, në rrugë mund të shpërthejë dhuna.
Moska druhet nga një përsëritje e asaj që ndodhi në prill në Hungari, kur aleati i saj prej kohësh, Viktor Orban, u rrëzua pas 16 vjetësh në krye të një regjimi pro-rus, gjithnjë e më autoritar.
Nën qeverinë e re hungareze, diplomatët rusë janë dëbuar për arsye të sigurisë kombëtare, ndërsa tashmë ka nisur një proces i “de-orbanizimit”, pra i çmontimit të trashëgimisë politike të Orbanit.
Humbja e zotit Vuçic, pas 12 vjetësh në pushtet, fillimisht si kryeministër e më pas si president, do të ishte një tjetër goditje për regjimin e Putinit.
Serbia është një vend i rëndësishëm për Rusinë – mes tyre ekzistojnë lidhje të thella kulturore dhe fetare – dhe Moska ushtron ndikim të konsiderueshëm të butë përmes RT Balkan, një degë e transmetuesit Russia Today, si dhe përmes Shtëpisë Ruse, një institut kulturor.
“Rusët, natyrisht, do të parapëlqenin që Vuçiç të qëndronte në pushtet”, tha Denis Cenusa, ekspert për Rusinë dhe Ballkanin.
“Vuçiç është vënë në provë me kalimin e kohës dhe gjatë krizave të ndryshme. Për shembull, kur këtë verë shpërthyen zjarre të mëdha në Serbi, ai iu drejtua fillimisht Rusisë dhe kërkoi ndihmë nga BE-ja vetëm më pas:.
“Gjithçka do të ndryshonte në mënyrë dramatike nëse Vuçiç humbet – Rusisë do t’i mbetej vetëm Republika Srpska [pjesa e vogël e Bosnjë-Hercegovinës e dominuar nga serbët] si pika kryesore e interesit të saj në Ballkan. Por kjo do t’i linte me vetëm një pjesë fare të vogël të ndikimit që kanë aktualisht përmes Serbisë”.
Dr. Helena Ivanov, eksperte për Serbinë dhe Ballkanin në institutin e studimeve politike Henry Jackson Society, shtoi: “Këto janë zgjedhjet më të rëndësishme që nga viti 2000 dhe, pa dyshim, sfida më e madhe me të cilën është përballur Vuçiç që kur erdhi në pushtet”.
Moska po bën gjithçka që ka në dorë për ta mbështetur zotin Vuçiç dhe për të siguruar fitoren e tij në zgjedhje.
Ajo ka përdorur dy taktika kryesore: përhapjen e dezinformimit dhe nxitjen e frikës për pasojat e një humbjeje të zotit Vuçiç; si dhe ushtrimin e presionit përmes energjisë së lirë që i furnizon Beogradit.
Rusia së fundmi rinovoi kontratën me Serbinë për furnizimin me gaz natyror me një çmim sa një e treta e atij që ofrohet në tregun e lirë, por vetëm deri në fund të vitit.
“Mesazhi është: Po presim të shohim si do të votoni”, tha zoti Cenusa, analist strategjik në Qendrën për Studime të Sigurisë Gjeopolitike në Lituani.
“Rusia ia shet gazin Serbisë me një çmim prej 318 eurosh për një mijë metra kub, krahasuar me çmimet e tregut evropian, që arrijnë në 1.000 euro për një mijë metra kub”.
Për serbët e zakonshëm, të cilët, ashtu si shumica e evropianëve, po përballen me vështirësitë e kostos së jetesës, nuk është e nevojshme të jenë militantisht pro-rusë apo pro-Vuçiçit për t’i vlerësuar përfitimet e kësaj marrëveshjeje.
Zoti Vuçiç, i cili nuk mund të zgjidhet më president, por shpreson të zgjidhet kryeministër, do të përballet me të ashtuquajturën Lista Studentore, një lëvizje protestuese pa strukturë të qartë, e cila lindi pas tragjedisë së shembjes së një strehe në një stacion hekurudhor në qytetin e Novi Sadit, në vitin 2024.
Mes 250 kandidatëve të Listës Studentore në zgjedhje ka mësues, profesorë universiteti, fermerë, artistë, një kardiolog dhe një reper.
Moska e ka paraqitur Listën Studentore si një vegël të Perëndimit, duke e krahasuar me “revolucionet me ngjyra” që kanë rrëzuar regjime të ndryshme autoritare në të kaluarën, nga Revolucioni i Trëndafilave në Gjeorgji në vitin 2003, te Revolucioni Portokalli në Ukrainë në vitet 2004-2005 dhe Revolucioni i Tulipanëve në Kirgistan në vitin 2005.
Në qershor, Sergei Shoigu, sekretari i Këshillit të Sigurisë së Rusisë, e krahasoi lëvizjen rinore në Serbi me Revolucionin e Majdanit të vitit 2014 në Ukrainë, i cili rrëzoi presidentin pro-Moskës të vendit.
Një vit më parë, Shërbimi i Inteligjencës së Jashtme të Rusisë akuzoi BE-në se po financonte organizata joqeveritare (OJQ) dhe media në Beograd, në përpjekje për të nxitur një “Majdan serb”.
“Moska përhap narrativën se pas të gjitha këtyre lëvizjeve, përfshirë edhe atë në Serbi, qëndron ndërhyrja perëndimore”, tha zoti Cenusa, ekspertiza kërkimore e të cilit përfshin luftën hibride dhe ndikimin e Rusisë në Evropë dhe Kaukaz.
“Për shembull, ata kanë pretenduar se Lista Studentore ka marrë para nga Perëndimi, veçanërisht nga Gjermania”.
Rusët janë përpjekur gjithashtu t’u kujtojnë serbëve solidaritetin e tyre në të kaluarën: për shembull, dënimin e bombardimeve të Serbisë nga NATO-ja në vitin 1999, gjatë shpërbërjes së Jugosllavisë, si dhe mbështetjen për pretendimet e Serbisë mbi Kosovën.
Një problem për Moskën, por edhe për BE-në, SHBA-në dhe partnerët e tjerë kryesorë të Serbisë, është se askush nuk e di se si do të ndryshonin marrëdhëniet e jashtme të Serbisë nëse Lista Studentore do t’i fitonte zgjedhjet.
Fushata është përqendruar pothuajse ekskluzivisht te politikat e brendshme, ndërsa Lista Studentore është zotuar të luftojë korrupsionin, të rivendosë lirinë e shtypit dhe ta kthejë Serbinë në një demokraci plotësisht funksionale.
“Një qeveri e udhëhequr nga studentët do të ndërmerrte reforma të gjera për të luftuar korrupsionin, për të riorganizuar institucionet dhe ndërmarrjet kryesore publike, si dhe për të çmontuar rrjetet e patronazhit politik”, shkroi këtë javë kompania e konsulencës për rrezikun politik Teneo në një shënim analitik. “Megjithatë, rezistenca e fortë burokratike mund të shkaktojë paqëndrueshmëri institucionale afatshkurtër”.
Moska mund të gjejë njëfarë ngushëllimi te një prej qëndrimeve të pakta të Listës Studentore në politikën e jashtme, për të cilat ajo është zotuar: lëvizja kundërshton vendosjen e sanksioneve ndaj Rusisë për pushtimin e Ukrainës.
Ekziston një pasiguri e madhe lidhur me atë se kush do t’i fitojë zgjedhjet e së dielës. Sondazhet në Serbi nuk konsiderohen veçanërisht të drejta apo të besueshme, por ato tregojnë se lëvizja studentore ka një epërsi shumë të ngushtë ndaj Partisë Progresive Serbe të zotit Vuçiç.
“Jam e sigurt se do të fitojmë dhe jam e sigurt se më 26 [të hënën] do të zgjohemi në një Serbi të lirë”, tha aktivistja studentore Masa Perepeliuc, 21 vjeçe, studente e shkencave politike në Beograd.
Për vëzhguesit e jashtëm, akuzat për korrupsion dhe shtypje gjatë qeverisjes së zotit Vuçiç do të dukeshin të mjaftueshme për të justifikuar rrëzimin e këtij lideri të fuqishëm ballkanik. Por, pas 12 vjetësh në pushtet, ai është një politikan me përvojë të jashtëzakonshme në manovrat politike. Do të ishte naive ta konsideroje të mundur. Madje, edhe nëse mposhtet, ai mund të mos e pranojë humbjen.
“Për herë të parë në 14 vjet [periudha gjatë së cilës Partia Progresive Serbe ka qenë në pushtet], kur njerëzit më pyesin se kush do të fitojë, sinqerisht nuk mund t’u jap një përgjigje”, tha dr. Ivanov.
Po ndodh...
ide
top
TRENDING 
shërbime
- POLICIA129
- POLICIA RRUGORE126
- URGJENCA112
- ZJARRFIKESJA128