Lajme flash
“The Albanian Files”, boomerang for Rama/ Italian 'Il Foglio': The links between power and construction are exposed
2026-11-10 13:36:00 / POLITIKË
Protests and violent clashes in Tirana have attracted the attention of Italian media.
In an article published by Il Foglio, the political and economic situation in Albania is analyzed, with a focus on the urban development of the capital, the relationship between political power and real estate investors, as well as civic dissatisfaction with corruption and the unequal benefits of economic growth.
An important part of the analysis is dedicated to the book "The Albanian Files: Freedom and Architecture", a publication on architecture with a foreword by Prime Minister Edi Rama, which presents Tirana as a laboratory for some of the most renowned international architects.
According to the article, the book, conceived as a positive presentation of the capital's urban transformation, has turned into a political boomerang for Rama.
Full text:
Albania is in the headlines for the violent clashes that are shaking Tirana. The scenes resemble those of youth revolts in France or Italy, but it would be a mistake to confuse them with them. Albania is still undergoing its first major capitalist transformation since communism. The protests express anger at corruption and an economic development model whose benefits many citizens do not feel.
However, this story contains a lesson that touches us very closely. To understand it, we must start from the book The Albanian Files: Freedom and Architecture, an illustrated publication on architecture, with a foreword by Prime Minister Edi Rama, which recounts how Tirana has become a laboratory for some of the most important architects in the world: a book humbling in its praise, which has become a political boomerang.
Rama was mayor of Tirana from 2000 to 2011 and has been prime minister since 2013. He has made urban transformation a symbol of his governance. In the book’s preface, Rama explains that architecture not only serves to transform spaces, but also people’s mentality and their faith in the future. According to him, Albania attracts great architects because it offers a freedom that no longer exists in other countries. A freedom from the “no”, from the rules and restrictions that in European countries make building difficult.
The problem is that Rama's opponents have read the book in a completely different way: as a catalog of the relationships between political power, real estate investors, and international designers.
Disa arkitektë tregojnë me një çiltërsi të habitshme se si kanë mbërritur në Shqipëri. Dikush ka marrë një mesazh në Instagram drejtpërdrejt nga Rama, dikush një telefonatë, ndërsa të tjerë janë prezantuar përmes personave të afërt me kryeministrin.
Gazeta The Guardian ka raportuar për ekzistencën e një grupi në WhatsApp, të quajtur “Albanian ArchArmy”, ku arkitektë të njohur ndërkombëtarë ndajnë projekte dhe kontakte me botën politike shqiptare.
Paradoksi është se e gjithë kjo ndodh hapur, në sytë e të gjithëve. Kryeministri promovon arkitektët, arkitektët e njohur tregojnë marrëdhëniet e tyre me qeverinë, ndërsa libri publikon projektet dhe emrat e investitorëve. Kjo nuk përbën një provë gjyqësore të korrupsionit, por paraqet në mënyrë transparente një sistem ku politika, urbanistika dhe biznesi i pasurive të paluajtshme janë të ndërthurura ngushtë.
Natyrisht, Tirana është një rast ekstrem, që ka pak të përbashkëta me Italinë. Ajo është kryeqyteti i një vendi që po përpiqet të rikuperojë dekada izolimi dhe është qendra dominuese e jetës ekonomike dhe politike kombëtare, pothuajse një qytet-shtet.
Rama ushtron një ndikim politik jashtëzakonisht të gjatë në kohë, duke kaluar nga drejtimi i kryeqytetit në drejtimin e qeverisë dhe duke marrë me vete edhe kompetencat mbi lejet urbanistike dhe të ndërtimit.
Por, në thelb, mekanizmi ekonomik është i njëjtë me atë që vihet re në shumë qytete evropiane, përfshirë edhe ato italiane. Institucionet dhe niveli i zhvillimit ndryshojnë, por pyetja themelore mbetet e njëjtë: Kush përfiton nga rritja dhe zhvillimi i qyteteve dhe kush mbetet jashtë këtij procesi?
Në Shqipëri, konflikti shoqëron krijimin e një ekonomie të re të tregut. Në Itali, ai shfaqet në një fazë më të avancuar. Qytetet tona janë tashmë të pasura dhe tregjet e pasurive të paluajtshme janë të konsoliduara. Por rritja e vlerës së pronave mund të shndërrohet në një mekanizëm të fuqishëm përjashtimi.
Milano është shembulli më i qartë. Çmimet e banesave rriten shumë më shpejt se të ardhurat. Edhe ata që kanë një punë të rregullt dhe të ardhura të nivelit të klasës së mesme e kanë të vështirë të blejnë një shtëpi ose të përballojnë qiranë. Për të rinjtë dhe ata që vijnë nga familje pa pasuri të trashëguar, bëhet e vështirë edhe hyrja në klasën e mesme.
Pikërisht këtu çështja e pronave të paluajtshme lidhet me atë të pabarazive. Nuk ka rëndësi vetëm sa fiton nga puna, por edhe nëse zotëron një shtëpi apo e trashëgon atë.
Rritja e vlerës së pronave pasuron ata që janë tashmë pronarë, ndërsa rrit kostot për ata që nuk zotërojnë pasuri të paluajtshme. Një qytet mund të bëhet më i bukur, më ndërkombëtar dhe më tërheqës për kapitalet, por njëkohësisht më pak i përballueshëm për njerëzit që punojnë dhe jetojnë aty.
Mësimi që duhet nxjerrë është se nevojiten rregulla transparente dhe instrumente që i mundësojnë shoqërisë të përfitojë një pjesë të vlerës ekonomike të krijuar nga transformimet urbane.
Otherwise, the civic reaction is inevitable, but here lies a fundamental difference: In Albania, the protest is against a model that promises the creation of a new middle class. In our country, the risk is that the same model will end up excluding the middle class that already exists.
Po ndodh...
Berisha, Rama's "Trojan Horse" for Albanians who don't love him
Nga Indrit Gjyzeli
ide
Why has Rama lost power?
Nga Irena Beqiraj
Atdheu pa semaforë
Nga Ervin Qafmolla
History cannot repeat itself!
Nga Mirela Karabina
top
receta Alfa
TRENDING 
shërbime
- POLICIA129
- POLICIA RRUGORE126
- URGJENCA112
- ZJARRFIKESJA128