FLASH NEWS
BBC: Pse SHBA-të dhe Izraeli sulmuan Iranin dhe sa mund të zgjasë lufta?
2026-03-03 15:38:49 / BOTA
Irani është përgjigjur duke lëshuar raketa dhe dronë në të gjithë rajonin, duke synuar Izraelin, Bahreinin, Kuvajtin, Katarin, Emiratet e Bashkuara Arabe, Jordaninë, Arabinë Saudite, Qipron dhe anijet që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit.
Grupi militant shiit mysliman i Libanit, Hezbollah, i mbështetur nga Irani, është bashkuar me luftimet, duke lëshuar raketa në Izrael nga bazat e tij në Liban. Izraeli u përgjigj me sulme ndaj objektivave të Hezbollahut në Liban.
Ja se si është zhvilluar lufta e SHBA-së dhe Izraelit me Iranin, si ka ndikuar në rajon dhe sa kohë mund të zgjasë.
Çfarë ka ndodhur në Iran?
SHBA-të dhe Izraeli nisën sulme të gjera të shtunën duke synuar infrastrukturën raketore të Iranit, bazat ushtarake dhe udhëheqësit e lartë.
Khamenei, i cili e kishte udhëhequr Iranin që nga viti 1989, u vra kur kompleksi i tij në Teheran u rrafshua gjatë valës së parë të sulmeve.
Forcat e Mbrojtjes së Izraelit (IDF) thonë se dhjetëra figura të larta politike iraniane dhe udhëheqës brenda Korpusit të fuqishëm të Gardës së Revolucionit Islamik (IRGC) u vranë gjithashtu, përfshirë sekretarin e Këshillit të Mbrojtjes Ali Shamkhani, ministrin e Mbrojtjes, gjeneral brigade Aziz Nasirzadeh dhe komandantin e IRGC-së, gjeneral Mohammad Pakpour.
Që atëherë, IRGC ka emëruar një komandant të ri të përgjithshëm, Ahmad Vahidi.
Që nga e hëna, Gjysmëhëna e Kuqe Iraniane tha se 555 persona në 130 vende ishin vrarë në Iran. Sipas zyrtarëve iranianë, më shumë se 150 persona, përfshirë fëmijë, u vranë në një sulm ndaj një shkolle në Iranin jugor, pranë një baze të IRGC-së.
Lidhja e internetit në Iran është pothuajse tërësisht e kufizuar dhe hapësira ajrore e tij është mbyllur.
Ushtria e Iranit vazhdoi të kishte kapacitetin për të nisur sulme hakmarrëse.
SHBA-të dhe Izraeli kryen sulme të tjera të dielën, duke goditur kryeqytetin dhe gjetkë. Trump tha se selia detare e Iranit ishte shkatërruar.
Të hënën, Komanda Qendrore e SHBA-së (Centcom) tha se kishte fundosur 11 anije iraniane në Gjirin e Omanit, duke e lënë Iranin pa asnjë anije të mbetur në zonë.
Pse e kanë sulmuar SHBA-të dhe Izraeli Iranin?
Trump ka thënë se qëllimi i operacionit është të “sigurojë që Irani të mos pajiset me armë bërthamore”.
“Ne do t’i shkatërrojmë raketat e tyre dhe do ta rrafshojmë industrinë e tyre të raketave. Ajo do të shkatërrohet plotësisht përsëri”, tha ai në një video tetëminutëshe të postuar në Truth Social të shtunën në mëngjes.
Ai gjithashtu i paralajmëroi forcat e armatosura të Iranit që të dorëzojnë armët në këmbim të “imunitetit të plotë” ose “të përballen me vdekje të sigurt”.
Trump i bëri thirrje popullit iranian të përgatitet për të përmbysur establishmentin klerikal: “Kur të mbarojmë, merrni qeverinë tuaj. Do të jetë e juaja për ta marrë. Ky do të jetë ndoshta shansi juaj i vetëm për breza të tërë.”
Operacioni masiv ushtarak – të cilin SHBA-të e kanë quajtur Operacioni “Tërbimi Epik” – vjen pas javësh kërcënimesh nga Trump se do të urdhëronte veprime ushtarake nëse Irani nuk binte dakord për një marrëveshje të re mbi programin e tij bërthamor.
Irani ka thënë vazhdimisht se aktivitetet e tij bërthamore janë tërësisht paqësore.
Komanda Qendrore e Ushtrisë Amerikane tha se ata donin të “çmontonin aparatin e sigurisë së regjimit iranian, duke i dhënë përparësi vendeve që përbënin një kërcënim të menjëhershëm”.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu tha se Izraeli dhe SHBA-të kishin nisur “operacionin për të hequr kërcënimin ekzistencial që paraqet regjimi terrorist në Iran”.
Netanyahu i hodhi poshtë si “qesharake” pretendimet se Izraeli i kishte shtyrë SHBA-të në një luftë me Iranin.
“Donald Trump është udhëheqësi më i fortë në botë. Ai bën atë që mendon se është e drejtë për Amerikën”, tha Netanyahu për Fox News.
Irani i ka përshkruar sulmet e SHBA-së dhe Izraelit si “të paprovokuara, dhe të paligjshme” dhe ka kryer sulme të gjera në të gjithë rajonin si përgjigje.
Si është përgjigjur Irani?
Irani ka lëshuar raketa balistike dhe dronë drejt Izraelit, disa vendeve të Lindjes së Mesme me lidhje me SHBA-në, një baze ushtarake britanike në Qipro dhe anijeve pranë brigjeve iraniane.
Garda Revolucionare e Iranit (IRGC) tha se kishte shënjestruar objektiva qeveritare dhe ushtarake izraelite në Tel Aviv dhe gjetkë, ndërsa nëntë persona u vranë kur u godit një zonë banimi në Beit Shemesh.
Ministria e Mbrojtjes e Mbretërisë së Bashkuar (MoD) ka konfirmuar se një dron ka goditur bazën britanike të Akrotirit në Qipro. Askush nuk u vra ose u plagos në sulm, por Ministria e Mbrojtjes tha se disa njerëz po largoheshin nga baza e RAF-it.
Katari, Bahreini, Jordania, Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA) dhe Kuvajti – të gjitha vendet ku ndodhen baza ushtarake amerikane – janë shënjestruar, ashtu si edhe Omani dhe Arabia Saudite.
Të hënën u dëgjuan sulme të tjera në të gjithë Gjirin Persik, duke përfshirë qytetet e Dubait, Dohas dhe Manamas. Ushtria e Iranit tha se kishte përdorur 15 raketa lundrimi në sulmet ndaj një baze ajrore amerikane në Kuvajt dhe anijeve në oqeanin Indian.
Janë goditur vende civile, përfshirë hotele në Dubai, si dhe instalime ushtarake.
SHBA-të dhe aleatët arabë lëshuan një deklaratë të përbashkët duke dënuar sulmet e Iranit ndaj shteteve të Gjirit, duke thënë se “shënjestrimi i civilëve dhe i vendeve që nuk janë të përfshira në armiqësi është sjellje e pamatur dhe destabilizuese”.
Të hënën, tre avionë amerikanë u rrëzuan mbi Kuvajt në atë që ushtria amerikane e quajti një incident zjarri miqësor. Pilotët mbijetuan.
Gjashtë ushtarakë amerikanë janë vrarë në aksion që nga e hëna, konfirmoi ushtria amerikane.
Numri i të vdekurve u rrit nga katër pasi forcat amerikane gjetën mbetjet e “dy anëtarëve të shërbimit të zhdukur më parë nga një strukturë që u godit gjatë sulmeve fillestare të Iranit në rajon”, tha Centcom.
Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, tha se incidenti vdekjeprurës ndodhi kur një municion që po vinte goditi një qendër operacionesh taktike në Kuvajt.
Mediat amerikane raportojnë se ishte një sulm me dron iranian.
Tetëmbëdhjetë ushtarë amerikanë ishin plagosur rëndë në Operacionin Epic Fury deri të hënën në mëngjes, tha një zëdhënës i Centcom-it.
Ambasada amerikane në kryeqytetin e Arabisë Saudite, Riad, u godit nga dy dronë herët të martën, tha Ministria e Mbrojtjes e Arabisë Saudite.
Thuhet se kjo rezultoi “në një zjarr të kufizuar dhe dëme të vogla materiale në ndërtesë”.
Departamenti Amerikan i Shtetit të hënën u bëri thirrje shtetasve amerikanë të “largohen tani” nga Bahreini, Egjipti, Irani, Iraku, Izraeli, Bregu Perëndimor dhe Gaza, Jordania, Kuvajti, Libani, Omani, Katari, Arabia Saudite, Siria, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Jemeni.
Një front i ri në konflikt u hap po atë ditë kur grupi militant shiit libanez Hezbollah sulmoi Izraelin, duke bërë që IDF të godiste objektiva në kryeqytetin Bejrut dhe në Libanin jugor.
Hezbollahu është aleat i qeverisë së Iranit dhe tha se po kërkonte të hakmerrej për vrasjen e Khameneit.
Zyrtarët libanezë thonë se dhjetëra persona janë vrarë ose plagosur në sulmet ajrore deri më tani, ndërsa Izraeli u bëri thirrje njerëzve që jetojnë në 50 fshatra të evakuohen në pritje të operacioneve të mëtejshme që mund të zgjasin “disa ditë”.
Si po ndikon lufta në ekonomi dhe në çmimet e energjisë?
Paqëndrueshmëria në Lindjen e Mesme ka filluar të ndikojë në ekonominë globale, veçanërisht për shkak të shënjestrimit të industrisë kritike të energjisë së Gjirit.
Firma shtetërore e energjisë e Katarit tha se kishte ndaluar prodhimin e gazit natyror të lëngshëm për shkak të sulmeve iraniane, duke shkaktuar një rritje prej 50% të çmimeve të gazit të hënën.
Dronët iranianë sulmuan rafinerinë Ras Tanura në Arabinë Saudite, duke shkaktuar një mbyllje të pjesshme të saj, tha të hënën ministria e energjisë e vendit.
Irani paralajmëroi anijet të mos kalonin nëpër Ngushticën e Hormuzit, një kanal i rëndësishëm transporti detar përmes të cilit transportohet rreth 20% e naftës dhe gazit botëror.
Çmimet e naftës dhe gazit janë rritur ndjeshëm, me naftën e papërpunuar Brent që arriti për pak kohë në 82 dollarë për fuçi të hënën, pasi të paktën tre anije u sulmuan pranë Ngushticës së Hormuzit gjatë fundjavës.
Si mund të zgjidhet pasardhësi i Khameneit?
Irani ka thënë se do të emërojë shpejt një udhëheqës të ri suprem. Është formuar një këshill udhëheqës kalimtar për të drejtuar vendin përkohësisht, i përbërë nga: Presidenti Masoud Pezeshkian, kreu i gjyqësorit Gholamhossein Mohseni Ejei dhe kleriku i lartë Alireza Arafi.
Zgjedhja zyrtare e një udhëheqësi të ri suprem vendoset nga 88 klerikë të lartë të njohur si Asambleja e Ekspertëve.
Sipas kushtetutës së vendit, këta klerikë duhet të zgjedhin udhëheqësin e ri suprem sa më shpejt të jetë e mundur, por kjo mund të jetë e vështirë për arsye sigurie ndërsa vendi është nën sulm.
A është e sigurt të udhëtosh në rajon dhe sa mund të zgjasë lufta?
Të shtunën, Trump tha se sulmet ndaj Iranit do të “vazhdonin, pa ndërprerje gjatë gjithë javës ose për aq kohë sa të ishte e nevojshme”, por që atëherë ka sugjeruar një afat kohor më të gjatë.
Presidenti amerikan i tha gazetës New York Times të dielën se SHBA-ja dhe Izraeli mund të vazhdojnë operacionet me të njëjtin ritëm për katër deri në pesë javë.
Duke folur në Shtëpinë e Bardhë të hënën, Trump tha “që nga fillimi, ne parashikuam katër deri në pesë javë, por kemi aftësinë të shkojmë shumë më gjatë se kaq”.
SHBA-të janë tashmë “shumë përpara” parashikimeve të tyre kohore, shtoi ai.
Trump më vonë tha se SHBA-të kishin “një furnizim praktikisht të pakufizuar” me municione “të nivelit të mesëm dhe të lartë”.
Ndërkohë, Netanyahu tha të shtunën se “kjo fushatë do të vazhdojë për aq kohë sa të jetë e nevojshme”.
Zyra e Jashtme, e Komonuelthit dhe Zhvillimit (FCDO) tha se udhëtarët që planifikojnë të shkojnë në Lindjen e Mesme duhet të kontrollojnë faqen e saj të internetit për këshilla udhëtimi në lidhje me destinacionin e tyre.
Mijëra fluturime janë anuluar për në dhe nga rajoni, në një nga ndërprerjet më serioze të udhëtimit global që nga pandemia Covid-19.
Linja ajrore Emirates me seli në Dubai pezulloi përkohësisht operacionet e saj për në dhe nga Dubai, por tha se do të rifillonte operimin e një “numri të kufizuar fluturimesh” të hënën në mbrëmje. Transportuesi me kosto të ulët flydubai tha të njëjtën gjë.
Aeroportet e Dubait njoftuan se një “rifillim i kufizuar i operacioneve” do të fillojë të hënën në mbrëmje nga dy qendrat kryesore të rajonit – Dubai International dhe Dubai World Central.
Deri më tani nuk ka fluturime që ngrihen ose ulen nga Doha, pasi hapësira ajrore e Katarit mbetet e mbyllur.
Virgin Atlantic anuloi dy fluturime për në Heathrow të hënën – një nga Dubai, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Riadi, Arabia Saudite – ndërsa të tjerat u ndryshuan itinerarin.
British Airways ka anuluar fluturimet për në Tel Aviv dhe Bahrein dhe tha se po “monitoron nga afër situatën”.
Wizz Air ka pezulluar fluturimet deri më 7 mars për në Izrael, Dubai dhe Abu Dhabi, Aman dhe Arabinë Saudite.
Autoriteti i aviacionit të Kuvajtit tha se po ndalonte të gjitha fluturimet për në Iran deri në njoftim të mëtejshëm, sipas mediave shtetërore.
Lufthansa, Air India dhe Turkish Airlines kanë njoftuar gjithashtu anulime.
Disa vende në rajon – përfshirë Irakun dhe Jordaninë – kanë mbyllur gjithashtu hapësirën e tyre ajrore.
Happening now...
Germany, the "curse" of Rama and Berisha
Nga Bato Kosova
ideas
The opposition must and will be bigger than an individual.
Nga Taulanda Jupi
Violent protests as group therapy
Nga Roland Lami
Those who mocked and attacked Basha
Nga Ermal Peçi
top
Alfa recipes
TRENDING 
services
- POLICE129
- STREET POLICE126
- AMBULANCE112
- FIREFIGHTER128