Konferenca e Paqes dhe çështja e territorit shqiptar/ Shtetet e forta dhe zhvillimet në Shqipëri

29 Qershor 2024, 19:43 / JETË ALFA PRESS

Konferenca e Paqes dhe çështja e territorit shqiptar/ Shtetet e
Konferenca e Paqes e Parisit ishte takimi zyrtar në 1919 dhe 1920 i Aleatëve fitimtarë pas përfundimit të Luftës së Parë Botërore për të vendosur kushtet e paqes për Fuqitë Qendrore të mundura. I dominuar nga udhëheqësit e Britanisë, Francës, Shteteve të Bashkuara dhe Italisë, rezultoi në pesë traktate që riorganizuan hartat e Evropës dhe pjesëve të Azisë, Afrikës dhe Ishujve të Paqësorit, si dhe vendosën gjoba financiare. Gjermania dhe vendet e tjera humbëse nuk kishin zë në diskutimet e Konferencës; kjo shkaktoi pakënaqësi politike që zgjatën për dekada.

Në konferencë morën pjesë diplomatë nga 32 vende dhe kombësi. Vendimet e saj kryesore ishin krijimi i Lidhjes së Kombeve dhe 5 traktatet e paqes me shtetet e mundura; dhënien e zotërimeve gjermane dhe osmane jashtë shtetit si "mandate", kryesisht Britanisë dhe Francës; vendosja e reparacioneve ndaj Gjermanisë; dhe përcaktimi i kufijve të rinj kombëtarë, ndonjëherë duke përfshirë plebishitë, për të pasqyruar më nga afër kufijtë etnikë. Qëllimet Wilsoniane, të deklaruara në Katërmbëdhjetë Pikat, u bënë baza për kushtet e dorëzimit gjerman gjatë konferencës, pasi ajo kishte qenë më parë baza e negociatave të qeverisë gjermane në armëpushimin e 11 nëntorit 1918.

Rezultati kryesor ishte Traktati i Versajës me Gjermaninë; Neni 231 i traktatit vendosi të gjithë fajin për luftën mbi "agresionin e Gjermanisë dhe aleatëve të saj". Kjo dispozitë u tregua shumë poshtëruese për Gjermaninë dhe hapi terrenin për dëmshpërblimet e shtrenjta që Gjermania synonte të paguante (ajo pagoi vetëm një pjesë të vogël përpara pagesës së fundit në 1931). Pesë fuqitë e mëdha (Franca, Britania, Italia, Japonia dhe Shtetet e Bashkuara) kontrolluan Konferencën.

"Katër të mëdhenj" ishin kryeministri francez Georges Clemenceau, kryeministri britanik David Lloyd George, presidenti i SHBA Woodrow Wilson dhe kryeministri italian Vittorio Emanuele Orlando. Ata u takuan joformalisht 145 herë dhe morën të gjitha vendimet kryesore përpara se të ratifikoheshin.
Konferenca filloi më 18 janar 1919. Për sa i përket përfundimit të saj, profesori Michael Neiberg vuri në dukje: "Megjithëse shtetarët e lartë pushuan së punuari personalisht për konferencën në qershor 1919, procesi formal i paqes nuk përfundoi në të vërtetë deri në korrik 1923, kur Traktati i Lozanës u nënshkrua”. Shpesh quhet “Konferenca e Versajës”, megjithëse aty në pallatin historik u bë vetëm nënshkrimi i traktatit të parë; negociatat u zhvilluan në Quai d'Orsay në Paris.

Në dhjetor 1918 nën kujdesin e Italisë, një ndër mbeshtetëset e pavarësisë së Shqipërisë në 1913, u krijua Qeveria e Përkohshme e Durrësit e cila do të dërgonte delegacionin e saj zyrtar si përfaqësuese në Paris, të kryesuar nga kryeministri Turhan Pasha. Në Paris mbërriti edhe një delegacion i kryesuar nga Esat Pasha në cilësinë e kryetarit të vetëshpallur të qeverisë shqiptare. Ky dualizëm në përfaqsim nuk i bënte dobi trajtimit të statusit të Shqipërisë i cili pas Luftës së Parë Botërore dhe ndryshimeve të ndodhura ishin vënë përsëri në diskutim.

Në kryeqytetin francez, për të mbështetur qeverinë e Durrësit dhe të ardhmen e pavarësisë së Shqipërisë dhe kufijve të saj territorial, mbërritën edhe përfaqësues të kolonive shqiptare në SHBA, Rumani, Turqi, etj, të cilat herë pas here organizonin takime të përbashkëta me delegacionin zyrtar të Shqipërisë.

Në ceremonine e festimeve për Ditën e Pavarësisë së Amerikës, në 4 korrikut 1918, Fan Noli i ftuar si përfaqësues i shqiptarëve në Amerikë, arriti të takonte presidentin Willson dhe ti fliste për Shqipërinë dhe nevojën për mbështetje nga SHBA në Konferencën e Paqes. Pasi e dëgjoi me vëmendje Nolin, Willson u përgjigj “ Une do të kem një zë në Konferencën e Paqes dhe do ta përdor këtë zë edhe në emër të Shqipërisë”.

Shqiptarët kudo ndodheshin, mbështetën platformën dhe qëndrimin e delegacionit shqiptar për rinjohjen e pavarësisë së Shqipërisë dhe paprekshmërinë se saj territoriale duke korrigjuar gabimet e së shkuarës. Ata demostruan kohezion e vitalitet, duke lënë mënjanë përkatësinë fetare e krahinore, duke demostruar në këtë mënyrë vlerat më të mira evropiane në mbrojtje të të drejtave të tyre .

Nga Konferenca e Paqes në Paris, Shqipëria doli pa një zgjidhje finale për çështjen e statusit të saj dhe kufijve tokësorë, por ama shpëtoi nga platformat copëzuese të trungut të saj të diskutuara në këtë Konferencë, e kjo falë mbështetjes së madhe të SHBA. Çështja shqiptare do të ridiskutohej përsëri në Konferencën e Ambasadorëve 1921, ku do të merrej vendimi final për Shqipërinë në kushte të reja pas krijimit të Lidhjes së Kombeve 1920./Alfapress.al

 

Po ndodh...

ide

shërbime

  • POLICIA129
  • POLICIA RRUGORE126
  • URGJENCA112
  • ZJARRFIKESJA128