A ekziston ende kopja e parë e Biblës?

21 Prill 2023, 12:35 / AKTUALITET ALFA PRESS

A ekziston ende kopja e parë e Biblës?

Bibla është një nga librat më të lexuar dhe më me ndikim në historinë njerëzore. 

Ai është teksti i shenjtë i krishterimit dhe përmban mësimet dhe historitë e Jezu Krishtit dhe pasuesve të tij. 

Megjithatë, pavarësisht nga popullariteti i saj i përhapur, pyetja që mbetet është: a ekziston ende kopja e parë e Biblës?

Për t'iu përgjigjur kësaj pyetjeje, së pari duhet të kuptojmë origjinën e Biblës. 

Bibla përbëhet nga dy pjesë kryesore: Dhiata e Vjetër dhe Dhiata e Re. Dhiata e Vjetër u shkrua kryesisht në hebraisht, ndërsa Dhiata e Re u shkrua në greqisht. Të dyja pjesët u përpiluan gjatë një periudhe prej disa shekujsh, me librat më të hershëm që datojnë rreth vitit 1200 pes.

Kopja më e vjetër e njohur e plotë e Biblës

Prandaj, kopja e parë e Biblës do të kishte qenë një koleksion librash dhe dorëshkrimesh të veçanta , secili i shkruar nga autorë të ndryshëm në kohë të ndryshme. 

Kopja më e hershme e plotë e njohur e Biblës është Codex Sinaiticus, e cila daton në shekullin e IV të e.s. Ky dorëshkrim përmban të dy Dhiatën e Vjetër dhe të Re dhe është shkruar në greqisht.

Codex Sinaiticus u zbulua në 1844 nga studiuesi gjerman Constantine von Tischendorf në manastirin e Shën Katerinës në malin Sinai në Egjipt.

Besohet se është shkruar në mesin e shekullit të 4-të nga një grup skribësh, ndoshta në Aleksandri, Egjipt. 

Dorëshkrimi është shkruar në pergamenë, ku çdo faqe ka përmasa rreth 13 inç me 14 inç. Ai përmban mbi 400 faqe, duke përfshirë Dhiatën e Re të plotë dhe një pjesë të madhe të Dhiatës së Vjetër.

Ndërsa Codex Sinaiticus është kopja më e vjetër e njohur e plotë e Biblës, ai nuk është i vetmi dorëshkrim i lashtë që ekziston. 

Ka shumë dorëshkrime të tjera që përmbajnë pjesë të Biblës, disa prej të cilave janë edhe më të vjetra se Codex Sinaiticus. 

Për shembull, scrollat e Detit të Vdekur, të zbuluara në vitet 1940 dhe 1950 në shpellat e Kumranit pranë Detit të Vdekur, përmbajnë fragmente të çdo libri në Dhiatën e Vjetër, përveç librit të Esterit. 

Scrollat e Detit të Vdekur datojnë në shekullin II pes, duke i bërë ato disa nga kopjet më të vjetra të Biblës që kanë mbijetuar.

Një dorëshkrim tjetër i rëndësishëm është Codex Vaticanus, i cili daton në mesin e shekullit të 4-të të es dhe përmban të gjithë Biblën në greqisht. 

Aktualisht ndodhet në Bibliotekën e Vatikanit në Romë dhe konsiderohet si një nga dorëshkrimet më të vlefshme që ekzistojnë.

Sfidat në studimin e dorëshkrimeve të lashta

Një nga sfidat në studimin e dorëshkrimeve të lashta është fakti se ato shpesh janë të paplota ose të dëmtuara. Shumë dorëshkrime janë humbur ose shkatërruar gjatë shekujve, qoftë nga fatkeqësitë natyrore ose nga shkatërrimi i qëllimshëm. 

Veç kësaj, procesi i kopjimit dhe rikopjimit të dorëshkrimeve gjatë shekujve ka çuar në gabime dhe ndryshime në tekst.

Teknikat për studimin e dorëshkrimeve të lashta

Për të kapërcyer këto sfida, studiuesit përdorin një sërë teknikash për të studiuar dorëshkrimet e lashta. Për shembull, ata mund të përdorin dritën ultravjollcë për të zbuluar tekstin e fshehur ose të zbehur, ose mund të përdorin softuer kompjuterik për të krahasuar versione të ndryshme të të njëjtit tekst dhe për të identifikuar variacionet. 

Duke studiuar dorëshkrime të shumta, studiuesit mund të identifikojnë gjithashtu tema dhe variacione të përbashkëta në tekst, të cilat mund të ofrojnë njohuri të rëndësishme për historinë dhe zhvillimin e Biblës.

Burime të tjera informacioni rreth Biblës

 Përveç dorëshkrimeve të lashta, ka edhe shumë burime të tjera informacioni rreth Biblës, duke përfshirë zbulimet arkeologjike dhe dokumentet historike. 

Për shembull, arkeologët kanë zbuluar artefakte dhe mbishkrime të shumta që ofrojnë dëshmi të ngjarjeve dhe njerëzve të përshkruar në Bibël.

 

ide

shërbime

  • POLICIA129
  • POLICIA RRUGORE126
  • URGJENCA112
  • ZJARRFIKESJA128