Toka shënon ditën më të shkurtër në histori dhe shkencëtarët ende nuk e dinë shkakun

8 Gusht 2022, 16:37 / MISTERE ALFA PRESS


 Toka shënon ditën më të shkurtër në histori dhe

Më 29 qershor të këtij viti, Toka shënoi një rekord të pazakontë: që nga vitet 1960, kur shkencëtarët filluan të matnin rrotullimin e planetit me orë atomike me precizion të lartë.

Në përgjithësi, Toka kryen një rrotullim të plotë në boshtin e saj çdo 24 orë. 

Ky rrotullim i vetëm shënon një ditë dhe drejton ciklin e lindjes dhe perëndimit të diellit që ka formësuar modelet e jetës për miliarda vjet. 

Por ‘perdet ranë herët’ më 29 qershor, me mesnatën që mbërriti 1.59 milisekonda më shpejt se sa pritej.

Vitet e fundit ditët më të shkurtra kanë shënuar gjithnjë e më shpesh rekorde.

Në vitin 2020, Toka kishte 28 ditët më të shkurtra në 50 vitet e fundit, me më të shkurtrën prej tyre, më 19 korrik.

 Rekordi i 29 qershorit iu afrua thyerjes përsëri muajin e kaluar, kur 26 korriku erdhi në 1.5 milisekonda.

 Toka në të vërtetë po rrotullohet më ngadalë se më parë.

 Hëna është më së shumti fajtore për efektin: tërheqja gravitacionale shtrembëron pak planetin, duke prodhuar fërkime baticore që ngadalëson në mënyrë të qëndrueshme rrotullimin e Tokës.

Ndërsa Toka po ngadalëson rrotullimin  rreth boshtit të saj për një afat më të gjatë, situata është më e çrregullt në periudha më të shkurtra kohore. 

Brenda Tokës është një bërthamë e shkrirë; sipërfaqja e saj është një masë e kontinenteve në lëvizje, oqeaneve të fryrë dhe akullnajave në zhdukje. 

I gjithë planeti është i mbështjellë në një 'batanije' të trashë gazi dhe lëkundet ndërsa rrotullohet rreth boshtit të saj.

 Të gjitha këto ndikojnë në rrotullimin e Tokës, duke e përshpejtuar ose ngadalësuar atë, megjithëse ndryshimet në thelb janë të padukshme.

Sipas NASA-s, erërat më të forta në vitet e El Niño mund të ngadalësojnë rrotullimin e planetit , duke e zgjatur ditën me një fraksion të një milisekondi. 

Tërmetet, nga ana tjetër, mund të kenë efektin e kundërt.

 Tërmeti i vitit 2004 që shkaktoi një cunami në Oqeanin Indian zhvendosi mjaft shkëmbinj duke shkurtuar shkurtuar gjatësinë e ditës me gati tre mikrosekonda.

Çdo gjë që lëviz masën drejt qendrës së Tokës do të përshpejtojë rrotullimin e planetit.

 Aktiviteti gjeologjik që shtyn masën jashtë nga qendra do të ketë efektin e kundërt dhe do të ngadalësojë rrotullimin.

Se si të gjitha këto procese të ndryshme bashkohen për të ndikuar në kohëzgjatjen e një dite është një pyetje me të cilën shkencëtarët ende po luftojnë. 

Por nëse tendenca për ditë më të shkurtra vazhdon për një kohë të gjatë,  mund të ketë, ketë efekte ndër të tjera,  në matjen e kohës, sistemet e navigimit si GPS dhe teknologji të tjera.

 

Po ndodh...