Lajme flash
Vdekja e senatorit Graham trondit Amerikën/ Çfarë duhet të dini për sëmundjen që i mori jetën papritur
13 July 2026, 14:12 / BOTA
Nga Melissa Rudy, FOX NEWS
Detajet e reja rreth vdekjes së papritur të senatorit amerikan Lindsey Graham kanë tërhequr vëmendjen ndaj një urgjence kardiovaskulare që mund të bëhet fatale brenda pak minutash.
Një deklaratë e publikuar nga zyra e Graham të dielën, duke iu referuar gjetjeve paraprake të Zyrës së Mjekut Ligjor Kryesor të Distriktit të Kolumbias, identifikoi shkakun e vdekjes si diseksion i aortës, i shkaktuar nga sëmundja arteriosklerotike kardiovaskulare.
Autoritetet thanë se Graham, 71 vjeç, u transportua në Spitalin Universitar ‘George Washington’, ku u shpall i vdekur në orën 22:23 të së shtunës. Autopsia u përfundua të dielën.
“Certifikata e vdekjes do të mbetet në pritje derisa të përfundojnë të gjitha analizat toksikologjike dhe ekzaminimet mikroskopike. Në atë moment, certifikata do të përditësohet për të pasqyruar shkakun e vdekjes dhe për ta klasifikuar siç duhet mënyrën e vdekjes”, thuhej në deklaratë.
Çfarë është diseksioni i aortës?
Diseksioni i aortës është një urgjencë mjekësore kërcënuese për jetën, në të cilën krijohet një çarje në shtresën e brendshme të aortës — arteria më e madhe e trupit, sipas Klinikës Mayo.
“Ndodh kur shtresat e aortës ndahen dhe shtresa e brendshme çahet”, tha për Fox News Digital doktori Marc Siegel, analist i lartë mjekësor i Fox News, i cili nuk ka qenë mjeku i Graham.
Gjaku kalon përmes kësaj çarje dhe shkakton ndarjen e shtresave të murit të aortës. Kjo mund të ndërpresë furnizimin me gjak të organeve jetësore ose të çojë në një këputje fatale nëse nuk trajtohet menjëherë.
“Mund të shfaqet brenda minutash ose ditësh dhe mund të jetë e vështirë për t’u dalluar”, shtoi Siegel, duke theksuar se megjithëse diseksionet mund të zhvillohen gradualisht, simptomat shpesh shfaqen papritur.
Mjeku i urgjencës, Kenneth Perry, nga Karolina e Jugut tha se mënyra më e mirë për ta kuptuar këtë gjendje është të imagjinohet aorta si një zorrë uji.
“Muri i zorrës ka disa shtresa dhe nëse këto shtresa ndahen, uji nuk mund të kalojë më në rrugën normale të tubit”, tha Perry për Fox News Digital. Ai gjithashtu nuk ishte i përfshirë në trajtimin e Graham.
“Shpesh kjo fillon si një çarje shumë e vogël që vazhdon të zgjerohet për shkak të presionit të ujit”, shpjegoi ai.
“E njëjta gjë ndodh në aortë. Çarja e vogël në murin e aortës vazhdon të përparojë, zakonisht për shkak të presionit shumë të lartë të gjakut.”
Ndërsa çarja përparon përtej arterieve më të vogla që dalin nga aorta, gjaku nuk mund të rrjedhë më nga zemra drejt organeve të tjera.
“Kjo bën që organet që kanë nevojë për atë furnizim me gjak të vdesin për shkak të mungesës së oksigjenit”, tha Perry. “E vetmja mënyrë për të mbijetuar një diagnozë të tillë është identifikimi shumë i hershëm, kontrolli i rreptë i presionit të gjakut dhe ndërhyrja urgjente kirurgjikale.”
Diseksioni i aortës është relativisht i rrallë dhe prek rreth 3 deri në 4 persona për çdo 100 mijë banorë çdo vit, sipas Klinikës Cleveland.
Çfarë e shkakton diseksionin e aortës?
Në rastin e Graham, gjetjet paraprake përmendën sëmundjen arteriosklerotike kardiovaskulare. Kjo gjendje lidhet më së shpeshti me aterosklerozën, ku pllakat yndyrore grumbullohen brenda arterieve, duke i bërë ato të forta dhe duke i ngushtuar.
Me kalimin e kohës, ky proces mund të dobësojë murin e aortës, duke rritur rrezikun për një diseksion të aortës.
Grupet me rrezik të lartë
Sëmundja arteriosklerotike kardiovaskulare mund të zhvillohet gradualisht dhe ndikohet nga disa faktorë, sipas Shoqatës Amerikane të Zemrës dhe Klinikës Mayo.
Disa nga grupet me rrezikun më të lartë janë:
-Personat me tension të lartë të pakontrolluar (hipertension), i cili ushtron presion të vazhdueshëm mbi murin e aortës.
-Të moshuarit, veçanërisht personat në moshën 60 dhe 70 vjeç.
-Burrat, të cilët diagnostikohen më shpesh se gratë.
-Personat me aterosklerozë (ngurtësim të arterieve) ose sëmundje të tjera kardiovaskulare.
-Personat me aneurizëm të aortës, e cila dobëson murin e saj.
-Personat e lindur me disa defekte të zemrës, si valvula aortike bikuspidale.
-Personat me çrregullime të trashëguara të indit lidhor, përfshirë sindromën Marfan, sindromën Loeys-Dietz dhe sindromën vaskulare Ehlers-Danlos.
-Duhanpirësit dhe personat me kolesterol të lartë afatgjatë, të cilat kontribuojnë në dëmtimin e arterieve.
-Personat me diabet dhe obezitet.
-Ata që janë fizikisht joaktivë dhe/ose kanë një dietë jo të shëndetshme.
Shenjat paralajmëruese që nuk duhet t’i injoroni kurrë
Ekspertët thonë se simptomat e diseksionit të aortës mund të shfaqen papritur dhe shpesh ngjajnë me ato të një infarkti të zemrës ose goditjeje në tru.
Çdokush që përjeton shenjat e mëposhtme duhet të telefonojë menjëherë 112/urgjencën mjekësore, sipas doktor Siegel dhe ekspertëve të tjerë:
-Dhimbje e papritur dhe shumë e fortë në gjoks ose në pjesën e sipërme të shpinës, shpesh e përshkruar si ndjesi grisjeje, shqyerjeje ose therjeje, e cila mund të përhapet në qafë ose shpinë.
-Vështirësi në frymëmarrje.
-Dhimbje e papritur dhe e fortë në bark.
-Humbje e vetëdijes (të fikët).
-Simptoma të ngjashme me goditjen në tru, si ndryshime të papritura në shikim, vështirësi në të folur, dobësi ose mpirje në njërën anë të trupit.
-Dhimbje në këmbë ose vështirësi në ecje.
“Diseksioni i aortës është një nga sëmundjet që mjekët e urgjencës e marrin shpesh në konsideratë kur dikush paraqitet me dhimbje gjoksi — veçanërisht kur dhimbja përshkruhet si një ndjesi grisjeje dhe shoqërohet me tension të lartë të gjakut”, tha Perry për Fox News Digital.
“Shpesh e përshkruajmë pacientin me diseksion të aortës sikur të ketë një ‘gur në veshka në gjoks’ — domethënë ka dhimbje shumë të forta dhe nuk gjen dot një pozicion të rehatshëm, njësoj si pacientët me gurë në veshka.”
A mund të parandalohet?
Ndërsa jo të gjitha diseksionet e aortës mund të parandalohen, njerëzit mund ta zvogëlojnë rrezikun e tyre duke kontrolluar faktorë të caktuar të stilit të jetesës.
"Ju duhet të siguroheni që tensioni juaj i gjakut të jetë i kontrolluar mirë, kolesteroli juaj të jetë i ulët dhe që të vizitoheni rregullisht nga një mjek," këshilloi Siegel.
Duhanpirësit duhet ta lënë këtë zakon, tha ai, pasi ata janë në një rrezik shumë të rritur.
Mbajtja e një peshe të shëndetshme dhe ndjekja e planeve të trajtimit për sëmundjet themelore të zemrës ose të enëve të gjakut gjithashtu mund të zvogëlojë rrezikun, sipas Klinikës Mayo.
Njerëzit me një histori familjare të sëmundjes së aortës ose çrregullimeve të trashëguara të indit lidhës duhet të diskutojnë shqyrtimin me ofruesin e tyre të kujdesit shëndetësor, këshillojnë mjekët.
Po ndodh...
Protesta, shenja e kohës së pamjaftueshme të Berishës për të ringjallur PD
Nga Indrit Gjyzeli
ide
Sa herë artistët e intelektualët heshtin, flet frika!
Nga Ardi Stefa
Për një Republikë të Katërt, të Re!
Nga Dashnor Kokonozi
top
TRENDING 
shërbime
- POLICIA129
- POLICIA RRUGORE126
- URGJENCA112
- ZJARRFIKESJA128