Lajme flash
Protestat e të rinjve, një lëvizje që po ndryshon politikën europiane
2026-11-02 15:38:58 / BOTA
Protestat e të rinjve që janë përhapur në disa vende europiane po shndërrohen në një lëvizje më të gjerë pakënaqësie sociale, duke bashkuar kërkesat për më shumë investime në arsim, kundërshtimin ndaj rritjes së shpenzimeve ushtarake dhe reagimin ndaj kostos së jetesës, pabarazisë dhe mënyrës se si autoritetet menaxhojnë demonstratat.
Në një intervistë për gazetën franceze “Le Monde”, politologia dhe sociologia italiane Donatella della Porta vlerëson se, megjithëse protestat në Francë, Itali, Spanjë, Portugali, Belgjikë, Greqi, Gjermani, Shqipëri dhe Serbi kanë veçoritë e tyre, ato ndajnë një sërë shqetësimesh të përbashkëta.
Sipas saj, një prej kërkesave kryesore të demonstruesve është rritja e investimeve në arsim, pasi shkurtimet buxhetore të viteve të fundit kanë pasur pasoja veçanërisht të rënda në zonat periferike.
Një tjetër çështje që po bashkon të rinjtë është rritja e shpenzimeve ushtarake, të cilat ata i shohin si një barrë që rëndon mbi politikat sociale. Della Porta thekson se për një brez që deri vonë e konsideronte Bashkimin Europian si një hapësirë të mbrojtur nga lufta, ideja e përfshirjes së mundshme në konflikte të armatosura përbën një tronditje të fortë.
Megjithatë, ajo që i bashkon më shumë protestuesit në vende të ndryshme është perceptimi se reagimi i autoriteteve ndaj demonstratave po bëhet gjithnjë e më represiv dhe se kjo pasqyron prirje më autoritare në qeverisje.
Pamjet nga Franca, ndikim përtej kufijve
Duke analizuar ndikimin e protestave franceze në vendet e tjera, politologia italiane sqaron se lëvizjet në Itali, Belgjikë dhe Serbi kishin nisur përpara demonstratave në Francë. Megjithatë, sipas saj, pamjet e protestave franceze kanë ndikuar në mënyrën se si të rinjtë në shtetet e tjera e perceptojnë veten dhe fuqinë e tyre kolektive.
Ajo vëren se demonstratat në Francë kanë tërhequr vëmendje të veçantë për shkak të pjesëmarrjes së gjerë të grupeve të ndryshme shoqërore dhe karakterit më të theksuar të kërkesave.
Një rol të rëndësishëm në këtë proces kanë luajtur edhe rrjetet sociale, të cilat kanë përshpejtuar përhapjen e imazheve dhe mesazheve nga një vend në tjetrin. Sipas Della Portës, videot e protestave mund t'u japin të rinjve ndjesinë se janë pjesë e një lëvizjeje edhe kur ndodhen mijëra kilometra larg.
Ajo e krahason këtë proces me përhapjen ndërkombëtare të lëvizjeve protestuese të vitit 1968, duke theksuar se sot komunikimi digjital e bën këtë proces shumë më të shpejtë.
Nuk është vetëm revoltë e një brezi
Sipas Della Portës, edhe pse të rinjtë janë nismëtarët dhe protagonistët kryesorë të këtyre lëvizjeve, protestat nuk mund të konsiderohen thjesht si një revoltë brezash.
Në shumë vende, kërkesat e tyre kanë gjetur mbështetjen e mësuesve, familjeve dhe grupeve të tjera shoqërore, duke u zgjeruar drejt çështjeve që lidhen me punësimin, strehimin dhe pabarazinë ekonomike. Politologia thekson gjithashtu se protestat në mbështetje të palestinezëve në Gaza kanë shërbyer si një tjetër pikë bashkimi për të rinjtë europianë.
Ajo përmend rastin e Italisë, ku brezi i ri është identifikuar shpesh si “gjenerata Gaza”, duke iu referuar mobilizimeve të fuqishme të vitit 2025 dhe vazhdimësisë së tyre në nivel lokal. Sipas saj, për këtë brez, flamuri palestinez dhe keffiyeh janë kthyer në simbole të një të ardhmeje që perceptohet si e kërcënuar nga krizat financiare, klimatike, pandemia dhe frika nga lufta.
Dhuna në protesta dhe reagimi i policisë
Një pjesë e rëndësishme e intervistës i kushtohet edhe dhunës gjatë demonstratave dhe mënyrës se si policia ndërhyn për të kontrolluar turmat.
Della Porta paralajmëron se nuk duhet të trajtohen në të njëjtën mënyrë të gjitha format e dhunës që shfaqen gjatë protestave. Ajo bën dallimin mes grupeve që ndërhyjnë në demonstrata me veprime të dhunshme dhe rasteve të grabitjeve, të cilat në disa situata kanë edhe një dimension simbolik kundër pabarazisë.
Si shembull, ajo përmend incidente në Milano, ku disa dyqane luksoze janë bërë objektiv i protestuesve. Sipas saj, këto veprime janë shoqëruar me mesazhe kundër hendekut ekonomik, duke iu referuar çmimeve të produkteve luksoze që mund të përfaqësojnë disa muaj paga për një punonjës të zakonshëm.
Megjithatë, shqetësimi i saj kryesor lidhet me reagimin e forcave të rendit.
Della Porta vlerëson se Franca ka një specifikë të veçantë për shkak të ashpërsisë së ndërhyrjeve policore, por thekson se tendenca për përdorimin e metodave gjithnjë e më agresive nuk kufizohet vetëm në këtë vend.
Ajo përmend edhe Italinë, ku qeveria e Giorgia Melonit ka miratuar dispozita të reja ligjore që lidhen me bllokimin e rrugëve, rezistencën pasive dhe organizimin e demonstratave.
Në intervistë, politologia përmend shprehimisht edhe Serbinë dhe Shqipërinë si vende ku reagimi ndaj protestave ka qenë i ashpër.
“Policia po përdor metoda të ngjashme me operacionet kundër kryengritjeve”
Një nga argumentet më të forta të Della Portës lidhet me ndryshimin e mënyrës se si policia menaxhon protestat në demokracitë perëndimore.
Ajo thotë se, duke krahasuar fotografitë e ndërhyrjeve policore në periudha të ndryshme historike, vihet re një ndryshim në pajisjet, taktikat dhe mënyrën e dislokimit të forcave të rendit.
Sipas saj, ndërhyrjet po marrin gjithnjë e më shumë karakterin e operacioneve kundër kryengritjeve, në vend të metodave tradicionale të kontrollit të turmave.
Politologia vëren se në disa vende europiane dhe në SHBA po përdoren pajisje dhe armatime që fillimisht janë zhvilluar për zona konflikti.
Ajo ngre shqetësime edhe për përdorimin e armëve të cilësuara si me “rrezikshmëri të reduktuar”, duke theksuar se ato mund të shkaktojnë dëmtime të rënda, përfshirë humbjen e shikimit, dhe në raste të caktuara mund të jenë edhe vdekjeprurëse. Sipas Della Portës, kjo prirje po ndikon edhe në besimin e qytetarëve te neutraliteti i policisë, veçanërisht kur ndërhyrjet perceptohen si diskriminuese ose të orientuara kundër grupeve të caktuara të shoqërisë.
Në përfundim, politologia argumenton se protestat e fundit nuk mund të kuptohen vetëm si shpërthime të izoluara pakënaqësie në secilin vend. Ato pasqyrojnë shqetësime më të gjera për të ardhmen ekonomike, sociale dhe politike të brezit të ri, ndërsa mënyra se si shtetet reagojnë ndaj tyre po kthehet në një tjetër pikë përplasjeje mes qytetarëve dhe institucioneve.
Po ndodh...
ide
The System's Tricky Dice: Rama and Berisha, or Edi and Saliu!
Nga Eva Idrizllari
Oligarkia e opozitës, hegjemonia e pushtetit dhe pengmarrja e ndryshimit
Nga Adri Nurellari
top
receta Alfa
TRENDING 
shërbime
- POLICIA129
- POLICIA RRUGORE126
- URGJENCA112
- ZJARRFIKESJA128