Fundi i iluzionit të diplomacisë

Në marrëdhëniet ndërkombëtare ekziston një moment kur diplomacia dështon sepse sepse palët pushojnë së besuari se fjala ka ende vlerë. Pikërisht këtë moment duket se po jeton sot Lindja e Mesme.

Sulmet e fundit mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, përfshirja publike e Arabisë Saudite në operacionet kundër forcave të mbështetura nga Teherani dhe bllokimi i çdo tentative për rifillimin e negociatave nuk janë ngjarje të shkëputura. Ato janë simptomat e një sëmundjeje më të thellë: erozionit të diplomacisë si instrument për zgjidhjen e krizave.

Kur një president deklaron se dera e negociatave mbetet e hapur, ndërsa disa orë më vonë urdhëron bombardime, dhe kur pala tjetër mohon se ka kërkuar ndonjëherë rikthimin në tryezën e bisedimeve, nuk kemi më diplomaci. Kemi vetëm përdorimin e fjalës “negociatë” si pjesë të luftës psikologjike.

Problemi nuk është vetëm SHBA-ja apo Irani. Problemi është se sistemi ndërkombëtar po hyn në një epokë ku besimi ka pushuar së ekzistuari. Marrëveshjet nuk konsiderohen më garanci, por pauza të përkohshme mes dy raundeve të konfliktit. Aleancat nuk ndërtohen për paqe, por për përgatitjen e luftës së ardhshme.

Në këtë sfond, hyrja aktive e Arabisë Saudite ka një domethënie që shkon përtej aspektit ushtarak. Për dekada me radhë, Riadi ka preferuar të financojë aleatë, të ndikojë politikisht dhe të shmangë përplasjen e drejtpërdrejtë me Iranin. Sot ai duket se ka arritur në përfundimin se kostoja e mosveprimit është bërë më e madhe se kostoja e përfshirjes.

Ky është një ndryshim strategjik me pasoja afatgjata. Ai e transformon konfliktin nga një duel SHBA-Iran në një përballje më të gjerë midis dy blloqeve rivale të Lindjes së Mesme.

Por paradoksi mbetet i njëjtë. Asnjëra palë nuk deklaron se dëshiron një luftë totale. Të gjithë flasin për stabilitet. Të gjithë thonë se synojnë frenimin e kundërshtarit. Megjithatë, çdo veprim konkret prodhon pikërisht të kundërtën: një shkallë më të lartë tensioni.

Historia është e mbushur me luftëra që askush nuk kishte ndërmend t’i niste. Lufta e Parë Botërore është shembulli më i njohur. Një seri keqllogaritjesh, aleancash automatike dhe vendimesh të marra nën presion krijuan një konflikt që askush nuk ishte në gjendje ta ndalte më. Pikërisht kjo është arsyeja pse zhvillimet e sotme duhet të shqetësojnë.

Edhe për Shqipërinë, kjo nuk është një histori e largët. Ne jemi pjesë e NATO-s, ekonomia jonë është e lidhur me tregjet globale dhe çdo krizë në Gjirin Persik reflektohet në çmimet e energjisë, në inflacion dhe në sigurinë euroatlantike. Në një botë të globalizuar, distanca gjeografike nuk ofron më mbrojtje.

Ndoshta mësimi më i madh i kësaj krize është se rendi ndërkombëtar nuk po ndryshon vetëm për shkak të ngritjes së fuqive të reja si Kina apo rikthimit të rivalitetit me Rusinë. Ai po ndryshon sepse diplomacia po humbet gradualisht funksionin e saj themelor: ndërtimin e besimit.

Kur marrëveshjet nuk besohen, armëpushimet konsiderohen të përkohshme dhe negociatat shihen si manovra taktike, bota hyn në një fazë ku stabiliteti nuk mbështetet më mbi rregulla, por mbi frikën. Dhe historia na ka mësuar se ekuilibrat e mbështetur vetëm mbi frikën janë gjithmonë të përkohshëm.

Prandaj, pyetja që duhet të shtrojmë sot nuk është nëse SHBA-ja apo Irani do ta fitojnë raundin e ardhshëm të këtij konflikti. Pyetja është shumë më e madhe: a po hyjmë në një epokë ku lufta po zëvendëson diplomacinë si gjuha kryesore e marrëdhënieve ndërkombëtare?

Nëse përgjigjja është po, atëherë rreziku nuk kufizohet më vetëm në Lindjen e Mesme. Ai prek vetë themelet e rendit ndërkombëtar mbi të cilin është mbështetur paqja relative e tetë dekadave të fundit.

Po ndodh...

11:29 POLITIKË

Protesta e të rinjve kundër Ballukut në SPAK, policia ndërhyn për të larguar qytetarët

11:23 AKTUALITET

Aksidentohet “Cekja” i Beratit në Gjirokastër, mjeti i tij përplaset me atë të klerikut bektashian

11:09 AKTUALITET

Propozimi i PS për “Territorialen”, edhe Divjaka kundër shkrirjes së bashkisë, banorët paralajmërojnë protestë pasdite

10:48 AKTUALITET

Dogji shkurret, por shkaktoi zjarr në magazinën e fishekzjarreve, pranga 38-vjeçarit në Shkozet

10:39 POLITIKË

“Robi plaket kur don vet”/ Berisha tregon se ku e sheh veten në 2029: Vitet janë numra, mund t’i pjesëtosh për dy

10:29 POLITIKË

PS kërkon shkrirjen e bashkisë Memaliaj, kryebashkiaku: Të ngrihemi në protestë për të drejtën tonë. Me këtë vendim është tejkaluar çdo kufi

Nga Ardi Stefa 10:25 IDE

Në përrallat e ujqërve, gjuetarët janë të këqinjtë

Nga Ardi Stefa

10:19 POLITIKË

SPAK e thirri të paraqitet sot, zgjerohen akuzat ndaj Belinda Ballukut

10:09 POLITIKË

Ish-ministri Ilir Beqaj kërkon heqjen e masës së arrestit me burg, sot gjyqi i radhës

09:56 POLITIKË

Pas tre vitesh pa ambasador, Senati amerikan hap rrugën për votimin e Eric Wendt

09:39 POLITIKË

Pas Prrenjasit e Poliçanit propozimi i PS has mosdakordësinë e Klosit, punonjësit e bashkisë bojkotojnë punën në shenjë proteste

09:28 SPORT

Bota e futbollit në zi! Ndërron jetë legjenda e Milanit, Franco Baresi

09:07 BOTA

Enklava Ceuta në Spanjë në alarm! Mijëra emigrantë hyjnë nga Maroku, ushtria zbret në terren, humbin jetën 18 persona

08:43 KOSOVA

Kosova regjistron më pak biznese të reja, rënie mbi 5% brenda një viti

Dua të lexoj më shumë lajme