Lajme flash
The young dumbass
2026-07-22 10:30:00 / IDE
“Comrade Enver, take some of my days!”, said the Albanian not more than 40 years ago. Comrade Enver did not really take those days, but he took away many years, many freedoms and the right to think differently from the Albanians. However, the man who said this sentence felt proud. He was ready to forgive the leader even his life, although the leader did not ask much about the life of a person.
Four decades have passed. The communist system has collapsed, monuments have been removed, and history books have been changed. Only the desire to give the leader his days remains the same as before.
Someone wrote on social media today that they wish Edi Rama a long life. Another declared that he loves Sali Berisha more than his own father. One wishes the prime minister a long life, the other gives the opposition leader his father's place.
These statements may seem ridiculous, but they indicate a serious problem for a part of Albanian society. After 35 years of pluralism, a part of citizens continues to see the politician not as a temporary employee of the state. They see him as the owner of the party, the protector of the family, the savior of the country and, when enthusiasm grows, even as the most important member of the house.
In a democracy, the citizen elects a politician to govern the country for a certain period. He controls him, criticizes him, and removes him when he fails. In the Albanian model, the militant elects the president, and then the president chooses what the militant should think.
When the mayor changes his stance, so does the supporter. When the mayor attacks someone, he attacks them without wasting time. When the mayor agrees with the same person, the militant agrees just as quickly. There is no need for explanations. When the mayor says that the protest was funded by Iran, the militant does not ask for the facts; when the mayor changes his mind and says that the protest was organized by neighbors jealous of progress, the militant supplements his opinion with arguments found on the Internet. When the mayor says that in the early days, those days when Iran funded the protest, it was beautiful, but now it is no longer, the militant has no doubt about it. The mayor has thought of everything.
In 1914, supporters of the restoration of Ottoman rule shouted “We want Baba.” By “Baba” they meant the sultan. For this reason, they were called dumbabists. The term belongs to a specific historical period, but the mentality it describes did not remain in 1914.
Dumbabisti modern është i lidhur ngushtë shpirtërisht me sulltanin e partisë, megjithëse ky i fundit as e di ekzistencën e tij. Dumbabisti modern mund të pranojë se shteti është i korruptuar, ekonomia ka probleme, të rinjtë largohen dhe institucionet nuk funksionojnë. Por sapo përmendet përgjegjësia e udhëheqësit të tij, analiza përfundon. Aty fillon dashuria.
Protesta e Tiranës ka prishur qetësinë e “Babës” dhe prandaj në skenë kanë dalë me shumicë dumbabistët. Ata nuk shohin që protesta drejtohet kundër modelit politik të ndërtuar nga dy partitë e mëdha, Partia Socialiste dhe Partia Demokratike, që identifikohen prej vitesh me Edi Ramën dhe Sali Berishën. Njëri kontrollon pushtetin, tjetri kontrollon pjesën më të madhe të opozitës. Të dy vazhdojnë ta trajtojnë politikën sikur Shqipëria nuk ka prodhuar njerëz të tjerë gjatë këtyre dekadave.
Dumbabistët janë të shqetësuar, por edhe pak të hutuar. Protesta sulmon njëkohësisht pushtetin dhe opozitën tradicionale. Ajo nuk kërkon vetëm largimin e Ramës që të rikthehet Berisha. Nuk kërkon as largimin e Berishës që Rama të vazhdojë i qetë. Ajo kundërshton një sistem që i ka mbajtur shqiptarët të lidhur me dy emra, dy parti dhe të njëjtat marrëveshje politike.
Dumbabistët nuk e pranojnë këtë logjikë. Dumbabisti socialist është dakord që Berisha duhet të largohet, por vetëm me kusht që Rama të qëndrojë sa më gjatë. Dumbabisti demokrat është dakord që Rama duhet të largohet, por vetëm nëse Berisha kthehet në pushtet. Për ta, ndryshimi i sistemit është një ide e mirë, me kusht që kjo të mos prekë sulltanin e tyre.
Kjo sjellje nuk është vetëm rezultat i fanatizmit. Ajo është prodhuar edhe nga mënyra se si partitë kanë kontrolluar jetën ekonomike dhe shoqërore. Për shumë njerëz, partia nuk është vetëm bindje politike. Është vendi i punës, tenderi, leja, emërimi, ngritja në detyrë ose mbrojtja nga ligji.
Kur buka varet nga kryetari, mendimi i lirë bëhet luks. Kur puna varet nga partia, qytetari e kupton se dashuria politike është më e sigurt se kritika. Kështu është ndërtuar kulti i individit në pluralizmin shqiptar. Partitë kanë statute, kryesi, këshilla dhe kongrese. Kanë aq shumë struktura sa mund të duket se vendimet merren nga qindra njerëz. Në fund vendos njëri. Të tjerët votojnë për të provuar se janë dakord.
Në këtë sistem, deputeti nuk i jep llogari qytetarit, por kryetarit. Ministri nuk ka nevojë të jetë i suksesshëm; duhet të jetë besnik. Militanti nuk ka nevojë të kuptojë vendimin; duhet ta mbrojë. Analisti nuk ka nevojë të analizojë; duhet të gjejë arsyen pse kryetari ka gjithmonë të drejtë.
Protesta e të rinjve e kundërshton këtë model. Ajo kërkon një sistem ku politikanët të jenë të zëvendësueshëm, partitë të kenë demokraci të brendshme dhe qytetarët të mos trajtohen si tifozë të përjetshëm. Kjo kërkesë është e rrezikshme për ata që kanë ndërtuar karrierën dhe mirëqenien mbi bindjen ndaj “Babës” dhe është e papranueshme nga dumbabistët.
That's why people in power, opposition beneficiaries, propagandists and fanatics from both sides have risen up against the protest. Some attack it because it endangers their interests. Some because they don't understand it. Some because they can't imagine Albania without the leader they have adored for years.
The Dumbabists of 1914 were looking for "Dad". The Dumbabists of the dictatorship donated their days to Comrade Enver. Today's Dumbabists, divided into two groups, debate which leader deserves more love, more life and less responsibility. Meanwhile, the protest tries to liberate them too with the message: Keep the days of life to yourself. It is enough to give politicians a mandate. When they don't deserve it, take that too!
Po ndodh...
Rama's government no longer has enough Berisha!
Nga Indrit Gjyzeli
ide
top
Wall Street Journal: Gangsteri që ka futur në telashe dhëndrin e Trump me marrëveshjet në Shqipëri
Eliot Brown, Vladimir Karaj
TRENDING 
shërbime
- POLICIA129
- POLICIA RRUGORE126
- URGJENCA112
- ZJARRFIKESJA128