English
Luaj me Fjalëkryq
Lajme flash

Nëntori që ndryshoi politikën e Kosovës/ Gjashtë vite nga arrestimi i Thaçit, Veselit, Krasniqit dhe Selimit, procesi që rihapi debatin për luftën

5 November 2026, 10:43 / KOSOVA ALFA PRESS
Nëntori që ndryshoi politikën e Kosovës/ Gjashtë vite

Më 4 dhe 5 nëntor 2020, Kosova përjetoi një prej momenteve më të rëndësishme dhe më të ndjeshme të historisë së saj së pasluftës.

Brenda 48 orësh, katër prej figurave më të njohura të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), të cilët pas përfundimit të luftës u shndërruan në protagonistë të jetës politike dhe institucionale të vendit, u arrestuan dhe u transferuan në Hagë. Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi lanë Kosovën, duke shënuar fillimin e një procesi gjyqësor që do të zgjaste për vite dhe do të kishte ndikim të drejtpërdrejtë në zhvillimet politike, shoqërore dhe institucionale të vendit.

Gjashtë vite më pas, ky kapitull nuk është mbyllur. Përkundrazi, çështja ka hyrë në një fazë tjetër, pas shpalljes së vendimit të shkallës së parë, më 16 shtator 2026, ndërsa proceset e tjera që lidhen me ish-presidentin Hashim Thaçi vijojnë të mbajnë vëmendjen e opinionit publik.

Nga lufta te politika, katër figura që u përballën me drejtësinë ndërkombëtare

Për të kuptuar peshën e ngjarjeve të nëntorit 2020, duhet rikthyer vëmendja te pozicioni që këta katër persona kishin pasur në historinë e Kosovës.

Hashim Thaçi ishte një prej figurave kryesore politike të UÇK-së gjatë luftës së viteve 1998-1999. Ai drejtoi delegacionin shqiptar në Konferencën e Rambujesë në vitin 1999 dhe, pas përfundimit të luftës, u bë një prej aktorëve kryesorë të skenës politike në Kosovë. Ai themeloi Partinë Demokratike të Kosovës, shërbeu si kryeministër dhe më pas si president i vendit, post të cilin e mbajti deri në nëntor 2020.

Kadri Veseli ishte gjithashtu një prej figurave të rëndësishme të UÇK-së, ndërsa pas luftës u angazhua në politikë, duke u bërë një prej drejtuesve të Partisë Demokratike të Kosovës. Ai shërbeu si kryetar i Kuvendit të Kosovës, duke qenë një prej emrave më me ndikim në institucionet e vendit.

Jakup Krasniqi, një prej zërave publikë të UÇK-së gjatë luftës, u bë më pas pjesë e institucioneve të Kosovës. Ai mbajti postin e kryetarit të Kuvendit dhe shërbeu si ushtrues detyre i presidentit të vendit. Ndërsa Rexhep Selimi, një prej figurave të njohura të strukturave të UÇK-së, vazhdoi angazhimin politik pas luftës, duke u zgjedhur deputet dhe duke qenë pjesë e skenës parlamentare për disa legjislatura.

Kështu, arrestimi i tyre nuk përfshinte thjesht katër ish-pjesëtarë të një formacioni ushtarak, por katër persona që kishin qenë pjesë e proceseve themelore të ndërtimit të shtetit të Kosovës dhe që kishin ushtruar funksione të rëndësishme në institucionet e tij.

Si u krijua Gjykata Speciale dhe pse procesi u zhvillua në Hagë?

Rrënjët e këtij procesi gjyqësor datojnë disa vite përpara arrestimeve të nëntorit 2020. Në janar të vitit 2011, Asambleja Parlamentare e Këshillit të Evropës miratoi raportin e Dick Marty-t, i cili ngriti pretendime për krime të rënda të kryera pas përfundimit të luftës në Kosovë, përfshirë pretendime për trafikim organesh. Këto pretendime shkaktuan debat të gjerë ndërkombëtar dhe u bënë pjesë e diskutimeve për nevojën e një hetimi të posaçëm.

Në shtator të po atij viti, Bashkimi Evropian krijoi Task-Forcën Hetimore Speciale (SITF), e cila nisi hetimet për pretendimet e ngritura në raport dhe për çështje të tjera të lidhura me to. Në vitin 2014, kjo strukturë deklaroi se kishte mbledhur prova që, sipas saj, përbënin bazë të mjaftueshme për ngritjen e aktakuzave.

Pas një procesi të gjatë negociatash mes Kosovës dhe partnerëve ndërkombëtarë, Kuvendi i Kosovës miratoi më 3 gusht 2015 ndryshimin kushtetues që mundësoi krijimin e Dhomave të Specializuara dhe Zyrës së Prokurorit të Specializuar. Më pas u miratua Ligji nr. 05/L-053, i cili përcaktoi organizimin, funksionimin dhe kompetencat e këtyre institucioneve.

Edhe pse Dhomat e Specializuara janë pjesë e sistemit gjyqësor të Kosovës dhe funksionojnë në bazë të ligjeve të saj, selia e tyre u vendos në Hagë të Holandës. Ky vendim lidhej me nevojën për të garantuar kushte të posaçme për zhvillimin e proceseve, sigurinë e dëshmitarëve dhe pavarësinë e gjykimit.

Institucioni përbëhet nga gjyqtarë dhe personel ndërkombëtar, ndërsa Zyra e Prokurorit të Specializuar funksionon si strukturë e pavarur për hetimin dhe ndjekjen penale të çështjeve që hyjnë në juridiksionin e tij.

Një prej elementeve që e bëri këtë institucion veçanërisht të debatueshëm në Kosovë ishte fakti se ai u krijua për të hetuar pretendime për krime të lidhura me ish-pjesëtarë të UÇK-së. Për një pjesë të opinionit publik, ky zhvillim ngriti shqetësime për mënyrën se si do të trajtohej historia e luftës çlirimtare, ndërsa për mbështetësit e procesit, hetimi i pretendimeve për krime të rënda ishte një çështje e domosdoshme për vendosjen e drejtësisë.

4 dhe 5 nëntor 2020, dy ditë që ndryshuan skenën politike të Kosovës

Më 26 tetor 2020, gjyqtari i procedurës paraprake i Dhomave të Specializuara konfirmoi aktakuzën ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit. Në atë moment, vendimi nuk u bë menjëherë publik.

Më 4 nëntor 2020 u arrestua Jakup Krasniqi, i cili u transferua në objektin e paraburgimit të Dhomave të Specializuara në Hagë.

Një ditë më pas, më 5 nëntor, Prokuroria e Specializuar ndërmori veprimet për arrestimin e tre figurave të tjera. Hashim Thaçi, Kadri Veseli dhe Rexhep Selimi u arrestuan dhe u transferuan gjithashtu në Hagë.

Po më 5 nëntor, Hashim Thaçi njoftoi dorëheqjen nga posti i presidentit të Kosovës, pasi konfirmimi i aktakuzës e vendoste atë përballë një procesi të drejtpërdrejtë gjyqësor. Në deklarimin e tij publik, ai theksoi se po ndërmerrte këtë hap për të mbrojtur integritetin e institucionit të presidentit dhe për të respektuar parimet e përgjegjësisë politike.

Dorëheqja e Thaçit shënoi një moment të rëndësishëm për institucionet e Kosovës, pasi vendi humbi kreun e shtetit në një situatë të pazakontë politike. Pas largimit të tij nga detyra, ushtrimi i përkohshëm i funksionit të presidentit kaloi te kryetarja e Kuvendit, Vjosa Osmani.

Në ditët 9-11 nëntor 2020, katër të akuzuarit dolën për herë të parë para gjyqtarit të procedurës paraprake. Të gjithë u deklaruan të pafajshëm për akuzat e ngritura ndaj tyre.

Çfarë përmbante aktakuza?

Aktakuza e Prokurorisë së Specializuar lidhej me ngjarje të pretenduara gjatë periudhës nga marsi 1998 deri në shtator 1999, në disa zona të Kosovës dhe në Kukës e Cahan, në Shqipërinë e Veriut.

Të akuzuarit përballeshin me akuza për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit. Në mesin e tyre përfshiheshin ndalimi dhe burgosja e paligjshme ose arbitrare, trajtimi mizor, tortura, vrasja, zhdukja me forcë dhe persekutimi.

Sipas pretendimeve të Prokurorisë, viktimat përfshinin persona që dyshohej se kundërshtonin UÇK-në ose strukturat e mëvonshme të qeverisjes së përkohshme, si dhe persona të përkatësive të ndryshme etnike e politike.

Prokuroria pretendonte se katër ish-krerët kishin përgjegjësi individuale penale për krimet e përfshira në aktakuzë, në forma të ndryshme të përgjegjësisë.

Megjithatë, këto ishin pretendime të organit të akuzës dhe duhej të provoheshin përmes procesit gjyqësor. Katër të akuzuarit i kanë mohuar vazhdimisht akuzat, ndërsa ekipet e tyre mbrojtëse kanë kundërshtuar interpretimin e Prokurorisë për rolin e tyre dhe për strukturën e komandimit të UÇK-së.

Një prej çështjeve kryesore të debatit juridik ishte pikërisht mënyra se si Prokuroria pretendonte se funksiononte struktura drejtuese e UÇK-së dhe në çfarë mase përgjegjësia individuale e secilit prej të akuzuarve mund të lidhej me veprimet e pretenduara të personave të tjerë.

Nga paraburgimi te procesi gjyqësor, një çështje që zgjati disa vite

Pas seancave fillestare, çështja kaloi në një fazë të gjatë procedurash paraprake. Përgatitja e dosjes, shqyrtimi i provave dhe çështjet që lidhen me pjesëmarrjen e viktimave ndikuan në kohëzgjatjen e procesit.

Më 15 dhjetor 2022, dosja iu kalua trupit gjykues, ndërsa më 3 prill 2023 nisi zyrtarisht gjykimi në Hagë.

Prokuroria paraqiti pretendimet dhe provat e saj, ndërsa procesi përfshiu dëshmitë e personave të thirrur nga palët, dokumente dhe materiale të shumta të administruara në sallën e gjyqit.

Më 15 prill 2025, Zyra e Prokurorit të Specializuar përfundoi paraqitjen e çështjes së saj. Në korrik të atij viti u dëgjuan edhe përfaqësuesit e viktimave, ndërsa në shtator 2025 nisi faza e mbrojtjes. Ekipet mbrojtëse të Thaçit dhe Krasniqit paraqitën prova, ndërsa mbrojtjet e Veselit dhe Selimit nuk paraqitën dëshmitarë në këtë fazë.

Procedurat e marrjes së provave u mbyllën më 18 dhjetor 2025. Më pas, palët paraqitën parashtrimet përfundimtare, ndërsa deklaratat përmbyllëse u zhvilluan nga 9 deri më 18 shkurt 2026.

Procesi u karakterizua nga një numër i konsiderueshëm dëshmitarësh dhe dokumentesh, si dhe nga diskutime të vazhdueshme për mbrojtjen e dëshmitarëve, administrimin e provave dhe kohëzgjatjen e paraburgimit. Në këtë çështje morën pjesë gjithsej 156 viktima.

16 shtator 2026, vendimi i parë për katër ish-krerët e UÇK-së

Pas afro tre vitesh gjykim, më 16 shtator 2026, Dhomat e Specializuara shpallën vendimin e shkallës së parë ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Jakup Krasniqit dhe Rexhep Selimit.

Trupi gjykues i shpalli të katër të akuzuarit fajtorë për krime lufte që përfshinin ndalimin dhe burgosjen e paligjshme ose arbitrare, trajtimin mizor, torturën dhe vrasjen.

Sipas përfundimeve të trupit gjykues, në kuadër të çështjes u trajtuan pretendime dhe përgjegjësi që lidheshin me ndalimin e të paktën 385 personave, trajtimin mizor të të paktën 49 personave, torturimin e të paktën 303 personave dhe vrasjen e 96 personave.

Dënimet e shpallura ishin 25 vite burg për Hashim Thaçin, 25 vite për Jakup Krasniqin, 18 vite për Kadri Veselin dhe 13 vite për Rexhep Selimin. Koha e kaluar në paraburgim do të llogaritet në vuajtjen e dënimeve.

Në të njëjtin vendim, trupi gjykues i shpalli të pafajshëm për gjashtë pikat e krimeve kundër njerëzimit, pasi vlerësoi se Prokuroria nuk kishte provuar përtej dyshimit të arsyeshëm elementet përkatëse të këtyre veprave.

Vendimi shkaktoi reagime të shumta në Kosovë. Përfaqësues politikë, familjarë, ish-pjesëtarë të UÇK-së dhe qytetarë reaguan ndaj dënimeve, ndërsa në Prishtinë dhe në hapësira të tjera pati tubime në mbështetje të ish-krerëve të UÇK-së.

Kuvendi i Kosovës reagoi gjithashtu përmes një deklarate që dënonte vendimet e gjykatës dhe kërkonte mbrojtjen e asaj që shumica parlamentare e cilësoi si të vërtetën historike të luftës çlirimtare. Kjo tregoi se çështja nuk ishte vetëm një proces gjyqësor, por kishte prekur drejtpërdrejt debatin për kujtesën historike dhe identitetin politik të Kosovës.

Megjithatë, vendimi i 16 shtatorit nuk është përfundimtar. Palët kanë të drejtën e ankimit dhe çështja pritet të kalojë në një tjetër fazë të rëndësishme të shqyrtimit gjyqësor. Afati për njoftimin e mundshëm të ankimeve është shtyrë deri më 27 nëntor 2026.

Një tjetër proces për Thaçin, vendimi pritet më 17 nëntor

Ndërkohë që çështja kryesore ndaj katër ish-krerëve të UÇK-së ka kaluar në fazën pas vendimit të shkallës së parë, Hashim Thaçi përballet edhe me një proces tjetër në Hagë, që lidhet me administrimin e drejtësisë.

Në këtë çështje, ai është i akuzuar së bashku me Bashkim Smakajn, Isni Kilajn, Fadil Fazliun dhe Hajredin Kuçin për vepra që lidhen me pretendime për pengim të personave zyrtarë në ushtrimin e detyrave, shkelje të fshehtësisë së procedurave dhe mospërfillje të gjykatës.

Sipas aktakuzës, gjatë periudhës prill-nëntor 2023, Thaçi dyshohet se u ka përcjellë personave të tjerë informacione konfidenciale lidhur me dëshmitarët e Prokurorisë dhe se ka tentuar të ndikojë në dëshmitë e tyre. Prokuroria pretendon gjithashtu se janë ndërmarrë veprime për të kontaktuar dëshmitarë në kundërshtim me rregullat e vendosura nga gjykata.

Edhe në këtë çështje, pretendimet e Prokurorisë duhet të dallohen nga një vendim gjyqësor dhe të akuzuarit gëzojnë prezumimin e pafajësisë.

Procesi nisi më 27 shkurt 2026 dhe përfundoi fazën e paraqitjes së provave në gusht të këtij viti. Pas deklaratave përmbyllëse, gjyqtari caktoi 17 nëntorin 2026, në orën 10:00, për shpalljen e vendimit të shkallës së parë.

Ky zhvillim përbën një tjetër moment të rëndësishëm në kalendarin gjyqësor të Thaçit, pasi vjen vetëm dy muaj pas vendimit në çështjen kryesore të krimeve të luftës.

Haga dhe Kosova, përtej sallës së gjyqit

Gjatë këtyre gjashtë viteve, procesi në Hagë ka qenë një prej temave më të ndjeshme të debatit publik në Kosovë. Ai ka ndarë qëndrime politike, ka nxitur protesta dhe ka rikthyer në qendër të vëmendjes raportin mes drejtësisë, historisë së luftës dhe mënyrës se si shoqëria kosovare e percepton të kaluarën e saj.

Për një pjesë të konsiderueshme të qytetarëve, UÇK-ja përfaqëson rezistencën ndaj represionit serb dhe luftën për çlirimin e Kosovës. Për këtë arsye, procesi ndaj ish-drejtuesve të saj është ndjekur me ndjeshmëri të veçantë dhe shpesh është interpretuar në raport me trashëgiminë e luftës.

Nga ana tjetër, Dhomat e Specializuara janë krijuar për të shqyrtuar përgjegjësinë penale individuale për krime të pretenduara, duke e vendosur çështjen në kuadrin e drejtësisë penale dhe jo të vlerësimit të përgjithshëm të luftës së Kosovës.

Ky dallim është thelbësor: përgjegjësia penale e individëve nuk është e njëjtë me vlerësimin historik të një lufte dhe as me legjitimitetin e një populli për të kërkuar liri dhe pavarësi. Po kështu, njohja e sakrificës së popullit të Kosovës nuk e përjashton detyrimin për të hetuar dhe gjykuar pretendimet për krime ndaj civilëve dhe personave që nuk kanë marrë pjesë në luftime.

Një prej sfidave më të mëdha të këtij procesi ka qenë pikërisht ruajtja e këtij dallimi në një shoqëri ku kujtesa e luftës mbetet pjesë e identitetit kolektiv. Çështja ka ngritur gjithashtu pyetje mbi besimin te institucionet ndërkombëtare, mbrojtjen e dëshmitarëve, transparencën e procedurave dhe kohëzgjatjen e paraburgimit.

Gjashtë vite më pas, një kapitull ende i hapur

Më 4 dhe 5 nëntor 2020, katër figura që kishin qenë pjesë e historisë së luftës dhe të shtetndërtimit të Kosovës u larguan nga vendi drejt Hagës. Për shumë qytetarë, ato dy ditë mbeten të lidhura me një tronditje të fortë politike dhe emocionale. Për institucionet e drejtësisë, shënuan fillimin e një prej proceseve më të rëndësishme dhe më komplekse të zhvilluara nga Dhomat e Specializuara.

Gjashtë vite më pas, dosja kryesore ka një vendim të shkallës së parë, por jo një përfundim të formës së prerë. Faza e ankimit pritet të përcaktojë nëse vendimi dhe dënimet do të mbeten të pandryshuara apo do të rishqyrtohen nga gjykata më e lartë.

Ndërkohë, më 17 nëntor, pritet edhe vendimi në çështjen e veçantë për administrimin e drejtësisë ndaj Thaçit dhe katër të bashkakuzuarve të tjerë.

Kështu, gjashtë vjet pas nisjes së kapitullit të Hagës, Kosova vazhdon të përballet me një proces që shkon përtej fatit gjyqësor të katër individëve. Ai prek kujtesën e luftës, raportin me drejtësinë ndërkombëtare, besimin te institucionet dhe mënyrën se si vendi do të ndërtojë raportin mes së kaluarës dhe së ardhmes.

Një proces që nisi në nëntorin e vitit 2020 me arrestime dhe transferime drejt Hagës, kaloi nëpër vite gjykimi dhe arriti në vendimin e parë në shtator 2026, por që ende nuk e ka thënë fjalën e fundit.

Po ndodh...

Dua të lexoj më shumë lajme

ide

top

receta Alfa

TRENDING

shërbime

  • POLICIA129
  • POLICIA RRUGORE126
  • URGJENCA112
  • ZJARRFIKESJA128