Përplasjet në rrugët e Shqipërisë ngrenë pikëpyetje për hyrjen në Bashkimit Evropian

Në një mbrëmje dimri në Tiranë, Shqipëri, koreografia e politikës ballkanike u kthye sërish në një skenar të njohur: tym që përhapej mbi godinat qeveritare, sirena që jehonin mes fasadave prej betoni dhe të rinj me shallë që hidhnin fishekzjarre dhe bomba molotov drejt mburojave të policisë.
Skenat, ndonëse dramatike, ishin më pak befasuese sesa dukeshin. Trazirat në Shqipëri nuk janë thjesht një protestë; ato janë një debat — për korrupsionin, pushtetin dhe nëse premtimi i Bashkimit Evropian ende ka peshë.
Policia përdori gaz lotsjellës dhe topa uji pasi mbështetës të opozitës u mblodhën para zyrës së kryeministrit Edi Rama, duke kërkuar dorëheqjen e qeverisë së tij. Demonstruesit hodhën sende të forta, ndërsa tensionet u shndërruan në dhunë.
Shkaku i menjëhershëm ishte një hetim për korrupsion që përfshinte zëvendëskryeministren Belinda Balluku, e akuzuar nga prokuroria për ndërhyrje në tenderë të mëdhenj publikë dhe favorizim kompanish në projektet infrastrukturore — akuza që ajo i mohon.
Por kushdo që ka ndjekur politikën shqiptare gjatë tri dekadave të fundit e kupton se kjo është vetëm sipërfaqja. Dridhja e vërtetë është mosbesimi ndaj institucioneve.
Një vend mes zgjedhjeve dhe hetimeve
Shqipëria ka kaluar pjesën më të madhe të jetës së saj pas komunizmit duke lëkundur mes dy forcave: aspiratës demokratike dhe tribalizmit politik. Zgjedhjet rrallë i zgjidhin debatet; ato vetëm i shtyjnë për më vonë. Kur njëra palë qeveris, tjetra mobilizon rrugën. Kur veprojnë gjykatat, politikanët i akuzojnë për komplot.
Partia Demokratike e opozitës i paraqiti protestat si një revoltë morale. Mijëra njerëz brohoritën “Rama, ik” dhe kërkuan dënime me burg, ndërsa kryetari i saj, Sali Berisha, deklaroi se “ditët e kryeministrit janë të numëruara”.
Nga ana tjetër, Rama ka ndjekur një linjë gjithnjë e më të zakonshme mes liderëve të vënë nën presion: kritikën ndaj drejtësisë. Ai është ankuar për tejkalim kompetencash nga prokurorët dhe gjykatat, veçanërisht për ndalimet para gjyqit.
Ironia është e dukshme. Prej vitesh, Bashkimi Evropian kërkonte pikërisht këtë — një sistem gjyqësor të pavarur kundër korrupsionit. Tani që prokurorët po hetojnë elitën politike, elita politike kundërshton.
Një gjykatë kundër korrupsionit e ka pezulluar tashmë Ballukun, dhe prokurorët kërkojnë që parlamenti t’i heqë imunitetin për ta arrestuar. Nëse kjo do të ndodhë, do të jetë një provë më e madhe për besueshmërinë demokratike të Shqipërisë sesa çdo rezultat zgjedhor.
Faktori BE — dhe dobësimi i ndikimit të tij
Bashkimi Evropian vazhdon të qëndrojë mbi politikën shqiptare si një figurë autoriteti në distancë: përmendet shpesh, respektohet pjesërisht.
Tirana shpreson të anëtarësohet deri në vitin 2030, por Brukseli kërkon përmirësime në luftën kundër krimit dhe korrupsionit. Për vite me radhë, integrimi në BE ishte stabilizuesi kryesor i politikës ballkanike.
Por lodhja nga zgjerimi në Evropën Perëndimore e ka zbehur këtë nxitje. Për shumë shqiptarë, anëtarësimi në BE është bërë si horizonti: gjithmonë i dukshëm, por kurrë më afër.
Pasojat janë të thella. Kur një sistem politik beson se miratimi i jashtëm nuk do të vijë kurrë plotësisht, reformat shndërrohen në teatër. Ligjet miratohen; praktikat mbeten.
Pse korrupsioni ka peshë tjetër këtu
Për të huajt, akuzat ndaj Ballukut mund të duken si skandal i zakonshëm evropian. Në Shqipëri, korrupsioni ka një ngarkesë emocionale tjetër.
Tenderët e infrastrukturës përcaktojnë rrugët, portet dhe projektet energjetike në një vend ende me zhvillim të pabarabartë. Shteti është njëkohësisht punëdhënës dhe investitor; prandaj korrupsioni nuk është vetëm i paligjshëm — është personal.
Në Evropën Perëndimore, korrupsioni dëmton besimin. Në Ballkanin Perëndimor, ai ndikon drejtpërdrejt në jetën e përditshme: punë, leje, licenca dhe mundësi. Kjo shpjegon pse protestat shpejt tejkaluan kufijtë partiakë.
Mandati i katërt, legjitimitet më i dobët
Partia Socialiste e Ramës fitoi mandatin e katërt radhazi vitin e kaluar. Por jetëgjatësia në politikën ballkanike rrallë sjell stabilitet. Ajo krijon perceptim aftësie te mbështetësit dhe ngulitjeje te kritikët.
Qeveria përmend rritjen ekonomike, turizmin dhe rindërtimin urban. Opozita përmend emigrimin e të rinjve si dëshmi se shpresa mbetet e brishtë.
Ndoshta treguesi më domethënës politik nuk janë sondazhet, por largimet. Kur më të mirët ikin, protestat mbeten zëri i atyre që qëndrojnë.
Shqetësimi i heshtur i Evropës
Për Brukselin, trazirat janë shqetësuese jo sepse Shqipëria është unike, por sepse është përfaqësuese. Strategjia e zgjerimit varet nga bindja se reformat japin rezultate reale.
Ballkani Perëndimor mbetet një pikë e verbër gjeopolitike: shumë afër për t’u injoruar, shumë i ndërlikuar për t’u përfshirë shpejt.
Çfarë ndodh më pas?
E ardhmja e afërt varet nga imuniteti parlamentar. Nëse nuk hiqet, opozita do të flasë për mbulim skandali. Nëse hiqet, qeveria rrezikon përçarje të brendshme. Në të dy rastet, rruga mund të bëhet sërish “gjykata” e Shqipërisë.
Pamjet e protestave — flakë pranë makinave të policisë dhe helmeta nën fishekzjarre — janë dramatike, por edhe të njohura, duke kujtuar vitin 1997, 2011 dhe shumë përplasje të tjera.
Shqipëria nuk po dështon. Ajo po negocion me veten — mes patronazhit dhe ligjit, besnikërisë dhe institucioneve, kujtesës dhe ambicies.
Edhe Evropa po negocion me veten. Nëse BE-ja nuk arrin të mbështesë bindshëm reformat, rrezikon të krijojë “dhoma pritjeje” të përhershme: vende mjaftueshëm demokratike për të shpresuar, por jo mjaftueshëm të qëndrueshme për të pushuar.
Përplasjet në Tiranë, prandaj, kanë rëndësi përtej Shqipërisë. Ato tregojnë se zgjerimi nuk bllokohet vetëm nga burokracia, por nga besimi — dhe besimi, kur dëmtohet, është më i vështirë për t’u rindërtuar sesa çdo urë e financuar nga një tender publik./Marrë nga eutoday.net, përshtati në shqip Alfapress.al
Po ndodh...
ide
Do ta kërkoni (Bashën), Vlorën Gjeneral
Mesazhet për Rama&Berisha dhe një akti i McAllister në Tiranë
top
receta Alfa
TRENDING 
shërbime
- POLICIA129
- POLICIA RRUGORE126
- URGJENCA112
- ZJARRFIKESJA128