Lajme flash
Pjesë e raketës SpaceX përplaset në Hënë, pritet të ketë krijuar një krater të ri
5 August 2026, 14:32 / BOTA
Një pjesë e një rakete SpaceX Falcon 9, me peshë rreth katër ton, besohet se është përplasur në sipërfaqen e Hënës me një shpejtësi prej rreth 8,690 km/orë. Objekti kishte mbetur në hapësirë që nga viti 2025, pasi ishte përdorur për dërgimin e një moduli hënor të kompanisë Firefly Aerospace.
Sipas raportimeve nga mediat e huaja, përplasja ka ndodhur pa asnjë planifikim dhe mendohet se ka krijuar një krater të ri në sipërfaqen hënore. Deri tani nuk ka një konfirmim zyrtar për impaktin, ndërsa pritet që imazhet satelitore ta verifikojnë atë në ditët në vijim. Ekspertët theksojnë se ngjarja nuk paraqet asnjë rrezik për Tokën, por ka rëndësi shkencore, pasi mund të ndihmojë studiuesit të analizojnë efektet e përplasjeve në sipërfaqen e Hënës dhe formimin e kratereve të reja.
Ndikimi nuk u konfirmua menjëherë.
Astronomë profesionistë dhe amatorë, të cilët po e monitoronin fenomenin me teleskopë dhe kamera të fuqishme, si dhe vetë SpaceX, nuk ishin në gjendje ta konfirmonin menjëherë impaktin.
Një shpjegim i mundshëm është se pika e impaktit ishte pranë skajit të anës së dukshme të Hënës, gjë që e bëri vëzhgimin nga Toka dukshëm të vështirë. Sipas NASA-s, impakti pritej të formonte një krater rreth 18 metra të gjerë dhe katër metra të thellë, duke hedhur pluhur dhe gurë.
Agjencia hapësinore amerikane tha se do të kërkonte mundësi për të fotografuar vendin para dhe pas impaktit. Të dhënat e mbledhura mund t'i ndihmojnë shkencëtarët të kuptojnë më mirë impaktet artificiale dhe efektet e tyre në misionet e ardhshme eksploruese.
"Impakti nuk përbën rrezik për Tokën dhe shkencëtarët e NASA-s planifikojnë të mbledhin të dhëna hënore nga ngjarja dhe të përmirësojnë teknikat për zbulimin e objekteve në hapësirë", tha zëdhënësi i NASA-s, Jimmy Russell.
Si përfundoi raketa në një kurs përplasjeje
Pjesët e raketës, të njohura si faza, zakonisht rihyjnë në atmosferën e Tokës dhe shkatërrohen nga fërkimi ose bien në det pasi e dorëzojnë ngarkesën e tyre në orbitën e synuar. Por, për shkak se misioni i janarit 2025 në Hënë kërkonte më shumë shtytje sesa misionet që fluturojnë më afër Tokës, faza e dytë e Falcon 9 mbeti në hapësirë.
Që atëherë, ajo ka qenë duke u rrotulluar në mënyrë të pakontrollueshme midis mijëra copëzave të tjera të mbeturinave hapësinore, të cilat satelitët aktivë shpesh duhet t'i manovrojnë për t'i shmangur. Vetëm këtë vit, astronomët zbuluan se faza e raketës, e cila kishte shteruar karburantin e saj të mbetur dhe nuk mund të kontrollohej më, kishte hyrë në një orbitë që do të përfundonte në Hënë.
Menaxherja e programit shkencor të NASA-s dhe drejtoresha e misioneve Dragon të SpaceX , Julianne Simon, shpjegoi se një kombinim i aktivitetit diellor dhe forcave gravitacionale në fund të fundit e vendosi objektin në një kurs përplasjeje me Hënën.
"Kjo nxjerr në pah një neglizhencë të caktuar"
Bill Gray, një krijues i softuerëve të astronomisë të përdorur gjerësisht, i cili publikoi një raport mbi impaktin e afërt në prill, tha se ngjarja ishte me një farë interesi shkencor, ndoshta të kufizuar. Ai tha se përplasja nuk paraqiste rrezik për askënd, por nxori në pah një lloj neglizhence në mënyrën se si pajisjet hapësinore që kanë përfunduar misionin e tyre hidhen.
Ndikimet e mbeturinave hapësinore në Hënë janë relativisht të rralla. Në mars të vitit 2022, një modul rakete kineze u rrëzua në sipërfaqen hënore pasi përfundoi një mision provë në Hënë. Në vitin 2009, NASA qëllimisht rrëzoi një modul rakete në Hënë për të studiuar renë e materialit të nxjerrë nga impakti.
Uljet e dështuara të viteve të fundit
Disa anije kozmike të projektuara për t'u ulur në Hënë janë rrëzuar gjithashtu vitet e fundit. Midis tyre ishin misioni rus Luna-25 , i cili u rrëzua në vitin 2023, dhe anija indiane e uljes hënore Chandrayaan-2 në vitin 2019. Anija izraelite e uljes Beresheet
gjithashtu u rrëzua atë vit . Ngarkesa e saj përfshinte tardigradë mikroskopikë, organizma të njohur për aftësinë e tyre për t'i mbijetuar rrezatimit dhe kushteve ekstreme. Është e mundur që disa prej tyre të jenë ende në sipërfaqen hënore. Sheiman tha se NASA dhe SpaceX tashmë po diskutojnë mënyra për të parandaluar ndikime të ngjashme në të ardhmen.
Po ndodh...
Pushtetit të Ramës nuk i mjafton më Berisha!
Nga Indrit Gjyzeli
ide
top
TRENDING 
shërbime
- POLICIA129
- POLICIA RRUGORE126
- URGJENCA112
- ZJARRFIKESJA128