FLASH NEWS
Albania under water/ From the Water Cadastre to institutional architecture, what measures need to be taken
2026-01-24 09:09:37 / AKTUALITET
The year 2026 began with water over the threshold for part of Albania. Just a few days after the turn of the year, thousands of families in areas such as Shkodra, Lezha, Malësia e Madhe, Durrës, Vlora and Gjirokastra faced a now familiar scenario: massive flooding of homes, agricultural lands and road and hydrotechnical infrastructure. A crisis that did not come without warning.
The warnings for heavy rainfall were issued days in advance. The “increased caution” notices were repeated, and then the classic emergency scenario was set in motion: meetings of the Civil Emergency Headquarters, ministers and deputies on the ground, periodic statements and reports on the situation. A ritual that is repeated almost identically every time nature puts us to the test. Then comes the next phase, the quieter one: a new event replaces the old one in the news cycle, while on the ground there remain the warned chronicles of the floods and the affected families who are forced to rebuild their lives, once again from scratch.
The January floods were atypical, both for the areas affected and for the extent of the damage. Each case has its own specifics: sometimes we are dealing with the “wrath” of nature, sometimes with human and institutional negligence, and often with a dangerous combination of both. In a balance sheet like this, some questions become inevitable: Have the legal requirements for emptying agricultural dams, which should have been carried out in October, been respected?
Have the embankments been raised and maintained in line with the increasing frequency of extreme phenomena year after year?
How functional are the primary and secondary drainage channels, even the most peripheral ones? And, above all, what role has our irresponsibility as a society played, with unauthorized construction, and how many times has this been "beneficial"?
This time, energy dams were back at the center of the debate. KESH announced controlled discharges in the Drini cascade, while Statkraft announced discharges in the Banja dam.
But the key question remains: how much real impact did these discharges have on the total flood balance?
In a country where flooding is turning from an “emergency” to the norm, the debate can no longer stop at “apocalyptic” rainfall. It must shift to accountability, planning, prevention, and the economic cost of inaction.
Expert: Energy dams have curbed the real impact that natural flow would have
Arjan Jovani, President i ICOLD European Club (EURCOLD), si ish Kryetar i Komitetit Kombëtar të Digave të Medha ne vend, me profesion inxhinier hidroteknik shprehet se roli që kanë digat në pasojat e përmbytjeve duhet të shikohet pozitiv. Sipas tij, të paktën digat e energjisë nuk duhet të shihen si “armiqtë” por si partnerët që zbusin në shumë raste efektin real të zemërimit të natyrës.
Ai sjell si shembull Vjosën që ka një rrjedhje natyrore dhe ndikimin e saj e jep menjëherë, ndërkohë që në Kaskadën e Drint, pavarësisht se prurjet natyrale ishin 3800 m3 sekondë shkarkimet ishin vetëm 1200 m3 ujë në sekondë. “Përgjigjja ime është JO. Në situatën e ditëve të fundit nuk kanë qenë shkarkimet nga digat e hidroenergjetikes arsyeja e këtyre përmbytjeve.
Bazuar në të dhënat e regjistruara, rezulton se prurjet e ujit në kaskadën e lumit Drin arritën 3800 m³/sek, në një kohë që sasia e shkarkuar nga HEC i Vaut të Dejës nuk ishte më e madhe se 1200 m³/sek. Duhet theksuar se gjatë kësaj periudhe, problemi kryesor për rezervuarin e Fierzës ishin prurjet e ujit që erdhën nga Drini i Bardhë, i cili është një lumë i parregulluar dhe mbi të cilin nuk është ndërtuar asnjë digë.
Nga Drini i Bardhë, që vjen nga Kosova, nuk ka diga dhe reshjet e mëdha që bien në atë zonë krijojnë prurje të mëdha që shkarkohen direkt, brenda 24 orëve, në rezervuarin e HEC Fierzë”, nënvizon z. Jovani. Sipas tij, menaxhimi i koordinuar i prurjeve në Fierzë dhe Komani minimizoi ndjeshëm përmbytjet në pjesën e poshtme të lumit Drin në zonën e Nënshkodrës.
Lidhur me kaskadën e Drinit, ai nënvizon se ndoshta ka ardhur koha që rregullorja bazë e vitit 1988, mbi të cilën funksionon ajo, të rishikohet pasi kanë ndryshuar kushtet. Së pari, sipas tij, ka ndryshuar saktësia e të dhënave pasi tani merren në kohë reale dhe të sakta falë teknologjisë dhe matjeve; së dyti kemi një vlerësim real të baseneve, të cilët me matjen e hartave të vjetra rezultonin më të mëdhenj, por tashmë nga sedimentet dhe matjet e sakta me harta të reja kanë vëllime të rifreskuara.
Pse janë problem digat bujqësore dhe projekti me BB
Teksa digat e energjisë monitorohen në mënyrë sistematike, kanë mirëmbajtje të vazhdueshme dhe të dhëna të sakta, ato që mbeten rrezik real në vend janë digat bujqësore.
Komiteti Kombëtar i Digave të Mëdha pak kohë më parë zhvilloi një studim ku rezultoi se 50 diga në vend kanë rrezik të lartë dhe 100 të tjera të moderuar
Në total, për 150 diga ka risk për njerëzit që ndodhen në zonat urbane poshtë këtyre digave. Në këto diga dhe zonat urbane poshtë tyre është e domosdoshme instalimi i sistemeve të alarmit për të pasur njoftim në kohë reale për rritjen e nivelit të ujit mbi nivelin e lejuar dhe deri te njoftimi për rastin e dëmtimit apo prishjes së mundshme të digës.
Në këtë drejtim, theksojmë se problemi i mungesës së këtyre sistemeve ekziston te digat e ujitjes dhe digat furnizimit me ujë të pijshëm, ndërsa digat që përdoren për prodhim hidroenergjetik janë relativisht të monitoruara.
Digat e ujitjes që shfrytëzohen dhe janë nën administrimin e pushtetit vendor kanë më shumë probleme në drejtim të mirëmbajtjes dhe monitorimit të tyre, për shkak të mungesës së kapaciteteve teknike, njerëzore dhe financiare”, thotë z. Jovani. Aktualisht Shqipëria po mbështetet nga Banka Botërore me një fond 1.6 milionë dollarë sa i takon optimizimit të sigurisë së digave dhe sisteme ujore në kuadër të ndryshimeve klimatike. Në shpjegimin e projektit më herët vlerësohej se qëllimi është zbulimi dhe adresimi i rrezikut klimatik për menaxhimin e ujit dhe bujqësinë dhe infrastrukturën e rrënuar të ujit me fokus në rritjen e kapacitetit të ruajtjes së ujit të rezervuarëve për përshtatjen ndaj një klime në ndryshim.
Konkretisht, projekti synon të përgatisë bazat drejt rritjes së sigurisë dhe disponueshmërisë së ujit të digave për të ujitur një sipërfaqe prej 180 mijë hektarësh tokë bujqësore e vendosur, kryesisht në pjesën perëndimore-bregdetare të Shqipërisë nga Shkodra në Vlorë, duke bërë të mundur rritjen e rendimentit dhe të ardhurave për 200 mijë ferma.
Rehabilitimi, modernizimi i digave dhe përmirësimi i sigurisë së tyre do të duhet të përfshijë masat strukturore dhe jostrukturore, vlerësimin hidrologjik, forcimin strukturor të digave dhe përmirësimin e ruajtjes së ujit në rezervuarë, menaxhimi i sedimenteve, modernizimi i kontrollit dhe monitorimit, si dhe masa të tjera që do të përmirësonin sigurinë dhe funksionimin e digave.
Nga Kadastra e Ujit, tek arkitektura institucionale, masat që duhet të merren
Shqipëria përjetoi përmbytjen më shkatërruese të saj në vitet 1962-1963 kur zona të tëra mes disa lumenjve u mbuluan nga uji. Pavarësisht shirave dhe intensitetit ndër vite, me një situatë si ajo Shqipëria nuk është përballur më sërish deri më tani. Por për ekspertët ishte ai moment që ndryshoi tërësisht qasjen e shtetit dhe masave që duhet të merreshin. Së pari u ngritën institucionet teknike projektuese përkatëse.
Filloi krijimi dhe ngritja e Institutit të Projektimit për veprat e hidroenergjetikes dhe Institutit të Projektimit për veprat kulluese dhe bonifikuese.
"These were supported by the institutes of Geology, Geodesy, Seismics, Hydrometeorology and the Hydraulic Research Laboratory. This specialized work and in teams organized according to the best experiences of the time led to the systematization of problematic areas for flooding, such as the Durrës and Karavasta swamp areas, the Nënshkodra area, as well as many other swampy areas", says Mr. Jovani. According to him, based on this experience, but also on that of European countries, one of the main long-term measures that should be taken is the strengthening of technical institutions and their reorganization, by regulating and clearly defining the tasks of each, as well as the ways of cooperation between them.
"Minimizing the consequences we see today can only be achieved by having a coordinated institutional organization with clear tasks. Ministries can make policies, while the chain of technical institutions must conduct studies, draft long-term programs and concrete projects in this field," he assesses. Another element is the increase in qualified human capacities, which must be encouraged both in universities and through training. "Another problem that has not yet been solved is the lack of a Water Cadastre. Completing this cadastre with a database on water surfaces and the volume of water in 650 reservoirs is an emergency that must begin as soon as possible.
Completing this water cadastre is very important for the real management of these created water reserves, as well as for the implementation of water resource management plans, which are very important in the agriculture, energy, urbanization and flood protection sectors.
Investment in this sector, I think, should start with the "brain", that is, with expertise, professional identification of problems and the current situation through contemporary monitoring, and then with physical investments.
The priority is the reorganization of existing institutions related to this field. Then, based on appropriate studies and consultations, investments should be planned.
"Accurate information is the basis for fair and efficient investments" - says Mr. Jovani./ Monitor
Happening now...
Germany, the "curse" of Rama and Berisha
Nga Bato Kosova
ideas
The opposition must and will be bigger than an individual.
Nga Taulanda Jupi
Violent protests as group therapy
Nga Roland Lami
Those who mocked and attacked Basha
Nga Ermal Peçi
top
Alfa recipes
TRENDING 
services
- POLICE129
- STREET POLICE126
- AMBULANCE112
- FIREFIGHTER128