English
Luaj me Fjalëkryq
Lajme flash

Përmendet edhe Berisha/ Al Jazeera: Çfarë po bënin njerëzit e Trumpit për politikanin pro-rus Dodik në Bosnjë?

9 October 2026, 17:17 / POLITIKË ALFA PRESS
Përmendet edhe Berisha/ Al Jazeera: Çfarë po bënin

Një raport i gazetës The New York Times ka ngritur pikëpyetje mbi aktivitetet e dy figurave të rëndësishme politike të presidentit amerikan Donald Trump, të cilët vizituan politikanin pro-rus Milorad Dodik në Bosnjë dhe Hercegovinë, përpara zgjedhjeve parlamentare të së dielës.

Sipas burimeve të cituara nga gazeta amerikane, James Blair dhe Chris LaCivita kanë këshilluar Dodikun dhe janë paguar qindra mijëra dollarë për shërbimet e tyre.

Zbulimi ka shkaktuar një valë kritikash brenda Partisë Republikane. Blair aktualisht drejton organizatën kryesore të mbledhjes së fondeve për Trump, MAGA Inc., ndërsa LaCivita është këshilltar i lartë i presidentit amerikan.

Blair, i cili më parë ka shërbyer si zëvendës shef i stafit të Trumpit, dhe LaCivita nuk kanë komentuar mbi vizitën.

Ja çfarë dihet deri më tani:

Kush është Milorad Dodik?

Milorad Dodik është një politikan serb i Bosnjës, i njohur për qëndrimet e tij pro-ruse.

Ai u takua për herë të fundit me presidentin rus Vladimir Putin më 29 shtator në Moskë, në një takim të karakterizuar nga marrëdhënie veçanërisht të përzemërta, vetëm pesë ditë përpara zgjedhjeve të përgjithshme në Bosnjë dhe Hercegovinë.

Në nëntor të vitit të kaluar, Gjykata e Bosnjës dhe Hercegovinës, institucioni më i lartë gjyqësor i vendit, la në fuqi ndalimin që Dodiku të kandidonte zyrtarisht në zgjedhjet e 4 tetorit të këtij viti. Vendimi erdhi pasi një gjykatë në Sarajevë e dënoi atë për refuzimin e zbatimit të vendimeve të përfaqësuesit ndërkombëtar që mbikëqyr marrëveshjen e paqes në vend.

Ish-presidenti i Republikës Srpska, entitetit autonom serb të Bosnjës, u dënua në shkurt me një vit burg për mosbindje ndaj Christian Schmidt, diplomatit gjerman përgjegjës për mbrojtjen e marrëveshjeve të paqes të vitit 1995, të cilat i dhanë fund luftës në Bosnjë gjatë viteve 1990.

Ai u ndalua gjithashtu të mbante poste politike për gjashtë vjet dhe u shkarkua nga detyra e presidentit.

Megjithatë, Dodiku vijoi fushatën zgjedhore. Partia e tij nacionaliste dhe pro-ruse, SNSD, shpalli fitore të rëndësishme në disa nivele të zgjedhjeve. Ajo mori më shumë se 55 për qind të votave në zgjedhjet rajonale, duke ruajtur kontrollin e fortë mbi pushtetin në entitetin me shumicë serbe, Republikën Srpska.

Dodik e drejton Republikën Srpska që prej vitit 1998, me disa ndërprerje të shkurtra. Ai mbështet shkëputjen e këtij entiteti, të krijuar në vitin 1995 në kuadër të Marrëveshjes së Paqes së Dejtonit, dhe bashkimin e tij të mëvonshëm me Serbinë fqinje. Ky qëndrim ka shtuar frikën për shpërthimin e një konflikti të ri në Bosnjë dhe në rajonin më të gjerë.

Paqja në Bosnjë dhe Hercegovinë u arrit në vitin 1995, pas katër vitesh konflikti të përgjakshëm dhe gjenocidit ndaj myslimanëve boshnjakë. Marrëveshja u arrit nën presionin e administratës së presidentit amerikan Bill Clinton, në një bazë ushtarake amerikane në Dejton, Ohio. Për këtë arsye, ajo u bë e njohur si Marrëveshja e Paqes së Dejtonit.

Në mënyrë ironike, Dodiku erdhi fillimisht në pushtet me mbështetjen e administratës amerikane, si një alternativë ndaj nacionalistëve serbë që dominonin skenën politike në atë kohë. Madeleine Albright, asokohe sekretare amerikane e Shtetit, e përshkroi atë në mënyrë të famshme si një “frymëmarrje të freskët” për Ballkanin.

Megjithatë, Dodiku shpejt u largua nga interesat amerikane dhe u afrua me Rusinë. Pas rikthimit të Donald Trumpit në pushtet në vitin 2025, ai kërkoi sërish të vendoste marrëdhënie më të ngushta me Uashingtonin. Gjatë fushatës presidenciale amerikane të vitit 2024, ai u pa duke mbajtur një kapele me simbolikën MAGA.

Duket se ai ka arritur të paktën disa nga objektivat e tij. Megjithëse për vite me radhë ishte nën sanksionet amerikane për rolin e tij në destabilizimin e Bosnjës dhe Hercegovinës, sanksionet ndaj tij u hoqën këtë vit.

Administrata Trump e justifikoi këtë vendim si një masë pragmatike, që synonte uljen e tensioneve në vend. Në këmbim, Dodiku hoqi dorë nga disa ligje antikushtetuese.

Sa u paguan këshilltarët e Trumpit?

Sipas raportimit të The New York Times, James Blair dhe Chris LaCivita u angazhuan përmes një firme ligjore në Uashington, e cila ishte kontraktuar nga qeveria e Republikës Srpska.

Sipas burimeve të cituara nga gazeta, secili prej tyre mori qindra mijëra dollarë.

Dokumentet e depozituara pranë Departamentit amerikan të Drejtësisë tregojnë se Republika Srpska ka paguar më shumë se 4 milionë dollarë që nga fillimi i vitit 2025 për lobistë dhe operativë politikë të lidhur me Trumpin, në kuadër të aktiviteteve lobuese.

Çështja e përdorimit të fondeve publike nga Republika Srpska për pagesën e firmave lobuese u shqyrtua së fundmi edhe nga Gjykata Kushtetuese e Bosnjës dhe Hercegovinës.

Më 25 shtator, gjykata vendosi se veprimet dhe aktivitetet lobuese të Republikës Srpska nuk ishin në përputhje me Kushtetutën e Bosnjës dhe Hercegovinës, pasi objektivat e tyre binin ndesh me Kushtetutën, vendimet e Gjykatës Kushtetuese ose institucionet e vendit.

Ivana Korajlic, nga organizata Transparency International, i tha Al Jazeera-s se Republika Srpska me gjasë nuk do t'i ndalojë aktivitetet lobuese, por “thjesht do t'i paraqesë ato në një mënyrë tjetër”.

LaCivita ka punuar më parë si strateg i fushatave politike për Sali Berishën, një nga politikanët më me ndikim të Shqipërisë në periudhën post-socialiste, përpara zgjedhjeve shqiptare të vitit të kaluar.

Berisha është ish-president i Shqipërisë, në periudhën 1992–1997, dhe ish-kryeministër në vitet 2005–2013. Aktualisht, ai drejton Partinë Demokratike të qendrës së djathtë, në opozitë.

Administrata e ish-presidentit amerikan Joe Biden i ndaloi Berishës hyrjen në Shtetet e Bashkuara në vitin 2021, duke përmendur korrupsionin dhe keqpërdorimin e fondeve publike si arsye. Berisha i mohoi akuzat.

Në qershor të këtij viti, gjatë mandatit të dytë të Trumpit si president, u raportua se SHBA-ja kishte hequr ndalimin e udhëtimit ndaj Berishës dhe anëtarëve të familjes së tij, ashtu siç kishte bërë edhe me Dodikun.

Si kanë reaguar republikanët ndaj vizitës së këshilltarëve të Trumpit në Republikën Srpska?

Lajmi ka shkaktuar reagime brenda Partisë Republikane, veçanërisht për shkak të momentit kur ndodhi vizita.

Blair dhe LaCivita ndodheshin në Republikën Srpska në një kohë kur struktura politike e Trumpit ishte e përqendruar në fazën përfundimtare të fushatës për zgjedhjet e mesmandatit në Kongresin amerikan.

Sipas sondazheve, republikanët nuk po performonin mirë te votuesit, mes të tjerash për shkak të luftës me Iranin, e cila është bërë thellësisht jopopullore në SHBA.

Steve Bannon, ish-strategu kryesor i Trumpit, i quajti Blair dhe LaCivita “mashtrues që përfitojnë nga situata” dhe kërkoi një shqyrtim të hollësishëm të parave që ata kishin marrë, raportoi Politico.

Çfarë ka thënë Donald Trump?

Fillimisht, Trump tha se nuk ishte në dijeni të angazhimeve të tjera të Blair dhe LaCivita dhe se do t'i pyeste se për kë tjetër po punonin.

Ai shtoi se, nëse do të zbulonte një konflikt interesi, do t'i shkarkonte menjëherë.

Më vonë, duke iu përgjigjur pyetjeve të gazetarëve në Zyrën Ovale, Trump zbuti qëndrimin e tij.

Ai tha se Blair dhe LaCivita nuk kishin realisht konflikt interesi, pasi nuk ishin aktualisht punonjës të Shtëpisë së Bardhë dhe, si konsulentë, lejoheshin të kishin disa klientë njëkohësisht.

Pse do t'i punësonte Dodiku operativët politikë të Trumpit?

Nuk është e qartë se çfarë përfiton konkretisht Dodiku nga punësimi i njerëzve të afërt me Trumpin.

Aleksandar Trifunovic, redaktor i revistës Buka në Banja Luka, tha se nuk shihte ndonjë rezultat konkret nga puna këshilluese e Blair dhe LaCivita për Dodikun.

“Ne nuk shohim asgjë që të na lejojë të themi: ‘Këtë i mësuan dhe për këtë arsye ai fitoi zgjedhjet’. Retorika e Dodikut nuk ka ndryshuar. Ajo ka qenë e ngjashme me retorikën MAGA prej kohësh. Por për Dodikun ishte e rëndësishme të mund të thoshte se kishte njerëzit e Trumpit që punonin për të. Pra, ajo për të cilën pagoi Dodiku dhe ajo që mori në këmbim ishte afërsia me Trumpin përmes njerëzve të tij”, i tha Trifunovic Al Jazeera-s.

Trifunovic tha se e sheh arsyen pse operativët politikë të Trumpit pranuan të punonin për Dodikun përmes natyrës pragmatike të sistemit politik amerikan. Sistemi amerikan i lobimit është relativisht transparent.

“Sa më shumë para të japësh, aq më shumë mbështetje merr”, u shpreh ai.

Megjithatë, Trifunovic veçoi si veçanërisht domethënëse marrëdhënien mes rrethit politik të Trumpit dhe Dodikut, duke pasur parasysh lidhjet e këtij të fundit me Rusinë dhe presidentin rus Vladimir Putin.

“Kritika kryesore është në fakt diçka tjetër: si është e mundur që njerëzit e Trumpit të kenë marrëdhënie të mira me dikë që ka lidhje kaq të ngushta me presidentin rus Vladimir Putin? Nuk mund të jesh njëkohësisht me Trumpin dhe Putinin. Kjo sigurisht nuk ka një të ardhme të madhe”, tha Trifunovic.

Çfarë ndikimi mund të ketë kjo në marrëdhëniet Trump–Dodik?

Lidhjet e Dodikut me rrethin politik të Trumpit kanë një kontekst më të gjerë.

Miljan Kovac, redaktor dhe komentator politik nga Nevesinja, në juglindje të Bosnjës dhe Hercegovinës, tha se Trumpi dhe republikanët i kanë krijuar Dodikut hapësirë politike, pas vitesh sanksionesh amerikane të vendosura ndaj tij, familjarëve dhe bashkëpunëtorëve të tij.

Heqja e sanksioneve ndaj Dodikut, në tetorin e kaluar, u justifikua nga administrata amerikane si një masë pragmatike që synonte uljen e tensioneve në Bosnjë dhe Hercegovinë.

“Dodik po negocionte qartësisht me administratën amerikane, sipas mënyrës së tij”, i tha Kovac Al Jazeera-s.

Në mbrëmjen e zgjedhjeve, pasi shpalli fitoren e partisë së tij SNSD, Dodiku foli vetë për rëndësinë e rikthimit të Trumpit në skenën politike amerikane.

“Nëse nuk do të kishte ndodhur fitorja madhështore e Trumpit, me gjasë sot do të ishim kufoma politike. Por, falë mjedisit të ri politik, tani jemi fitues politikë”, deklaroi Dodiku./Përktheu Alfapress.al, marrë nga Aljazeera

Po ndodh...

Dua të lexoj më shumë lajme

ide

top

receta Alfa

TRENDING

shërbime

  • POLICIA129
  • POLICIA RRUGORE126
  • URGJENCA112
  • ZJARRFIKESJA128