English
Luaj me Fjalëkryq
Lajme flash

Studimi: Jetojmë më gjatë, por jo domosdoshmërisht më shëndetshëm

2 September 2026, 16:34 / EKONOMI&SOCIALE ALFA PRESS
Studimi: Jetojmë më gjatë, por jo domosdoshmërisht më

Njerëzit në mbarë botën po jetojnë më gjatë se në të kaluarën, por vitet shtesë të jetës po shoqërohen gjithnjë e më shumë me sëmundje kronike, paaftësi dhe probleme të tjera shëndetësore.

Ky është përfundimi i një studimi të publikuar në revistën The Lancet Public Health, ku studiuesit analizuan të dhëna nga 204 vende dhe territore. Sipas tyre, jetëgjatësia mesatare globale ka arritur në 73.8 vjet, por rritja e numrit të viteve të jetuara nuk është shoqëruar me një rritje të njëjtë të viteve të kaluara në shëndet të mirë.

Në vitin 2023, njerëzit në nivel global kaluan mesatarisht 14.5% të jetës së tyre me probleme shëndetësore. Kjo nënkupton se një pjesë e konsiderueshme e viteve të fituara falë përparimeve të mjekësisë dhe uljes së vdekshmërisë po kalohen me sëmundje ose kufizime që mund të mos jenë fatale, por ndikojnë ndjeshëm në cilësinë e jetës.

Vendet e pasura përballen me një tjetër problem

Studimi nxjerr në pah një paradoks: në vendet ku njerëzit jetojnë më gjatë, ata kanë tendencë të kalojnë gjithashtu më shumë vite me probleme shëndetësore.

Në shtetet me të ardhura të larta, përqindja e jetës së kaluar në gjendje jo të mirë shëndetësore arriti në 15.7% në vitin 2023. Holanda ishte ndër vendet ku kjo shifër u rrit më ndjeshëm, nga 13.2% në vitin 1990 në 15.7% në vitin 2023.

Hendeku mes jetëgjatësisë dhe viteve të jetuara në shëndet të mirë rezultoi veçanërisht i madh në Shtetet e Bashkuara, Australi dhe Kanada.

Në krahun tjetër, vende si Nauru, Ishujt Solomon dhe Laosi regjistruan më pak vite të jetuara me probleme shëndetësore.

Sëmundjet që po na marrin vitet e shëndetshme

Studiuesit vlerësojnë se 57.4% e hendekut mes jetëgjatësisë dhe viteve të jetuara në shëndet të mirë lidhet me sëmundje dhe gjendje që nuk janë domosdoshmërisht fatale, por shkaktojnë paaftësi ose ulin cilësinë e jetës.

Ndër problemet kryesore renditen dhimbjet e mesit dhe çrregullimet e tjera muskuloskeletore, problemet e shëndetit mendor, humbja e dëgjimit dhe sëmundje të tjera që lidhen me plakjen. Në këtë grup përfshihen edhe dëmtimet e shkaktuara nga aksidentet.

Në vendet me të ardhura më të ulëta, situata ndikohet edhe nga kequshqyerja, infeksionet e rrugëve të frymëmarrjes, tuberkulozi dhe sëmundjet tropikale të neglizhuara.

Mbipesha dhe duhani ndër faktorët kryesorë të rrezikut
Studimi identifikon disa faktorë që kontribuojnë në humbjen e viteve të shëndetshme të jetës. Mes tyre janë mbipesha, kequshqyerja e nënave dhe fëmijëve, pirja e duhanit, niveli i lartë i sheqerit në gjak dhe ndotja e ajrit.

Konsumimi i tepërt i alkoolit dhe përdorimi i drogave rezultuan më të rëndësishëm në vendet me të ardhura të larta, ndërsa marrëdhëniet seksuale të pambrojtura mbeten një faktor i rëndësishëm rreziku në Afrikën Sub-Sahariane.

Po ndodh...

Dua të lexoj më shumë lajme

ide

top

receta Alfa

TRENDING

shërbime

  • POLICIA129
  • POLICIA RRUGORE126
  • URGJENCA112
  • ZJARRFIKESJA128