Shqipëria nuk ka nevojë për shtete fetare

Nga Sokol Neçaj

Ideja e krijimit të një “Shteti Sovran Bektashi” brenda territorit të Republikës së Shqipërisë nuk është një kuriozitet diplomatik dhe as një gjest simbolik pa pasoja. Ajo prek tri shtyllat themelore të shtetit shqiptar: pandashmërinë territoriale, karakterin laik të Republikës dhe barazinë e bashkësive fetare.

Bektashizmi është një pjesë e çmuar e trashëgimisë sonë kombëtare. Teqetë bektashiane kanë qenë vatra të gjuhës shqipe, të Rilindjes Kombëtare dhe të rezistencës ndaj sundimeve të huaja. Pikërisht për këtë arsye, bektashizmi duhet mbrojtur nga instrumentalizimi politik dhe nga shndërrimi në një eksperiment gjeopolitik që nuk buron nga ndonjë nevojë e besimtarëve shqiptarë.

Shqipëria mund t’i garantojë Kryegjyshatës Botërore Bektashiane autonomi të plotë fetare, kthimin e pronave, mbrojtjen e selisë, lehtësi për veprimtarinë ndërkombëtare dhe status të posaçëm si qendër shpirtërore. Por asnjëra prej këtyre nuk kërkon kufij të rinj, pasaporta, shtetësi apo sovranitet të veçantë. Një bashkësi fetare mund të jetë botërore pa u kthyer në shtet.

Krahasimi me Vatikanin është historikisht dhe juridikisht i rremë. Vatikani është produkt i një historie të veçantë, i vazhdimësisë së Selisë së Shenjtë dhe i Marrëveshjeve Laterane. Ai nuk është një model që mund të kopjohet sa herë një qeveri dëshiron të prodhojë një simbol ndërkombëtar. Shqipëria nuk është Italia e vitit 1929 dhe Kryegjyshata Bektashiane nuk është Selia e Shenjtë.

Kushtetuta shqiptare është e qartë: Republika është shtet unitar dhe i pandashëm; sovraniteti i përket popullit; shteti është neutral në çështjet e besimit dhe njeh barazinë e bashkësive fetare. Krijimi i një territori sovran për një komunitet të vetëm do t’i cenonte të tria këto parime. Nëse një fe pajiset me sovranitet, me çfarë argumenti kushtetues do t’u mohohej nesër një kërkesë e ngjashme bashkësive të tjera?

Rreziku nuk mbaron në Tiranë. Kosova përballet prej vitesh me përpjekjet e Serbisë për t’i shndërruar kishat dhe manastiret ortodokse nga objekte të mbrojtura fetare e kulturore në instrumente të sovranitetit serb. Sot ato gëzojnë zona të posaçme mbrojtëse, por mbeten brenda rendit kushtetues dhe territorit të Republikës së Kosovës.

Nëse Shqipëria krijon vetë një mikroshtet fetar, Beogradi do ta përdorë menjëherë si argument propagandistik: përse një urdhër fetar mund të ketë sovranitet në Tiranë, ndërsa Kisha Ortodokse Serbe nuk mund të kërkojë një status të ngjashëm në Kosovë?

Juridikisht, krahasimi do të ishte i pavlefshëm. Politikisht, do të ishte një dhuratë e çmuar për diplomacinë serbe. Shqipëria nuk ka asnjë arsye t’ia vendosë këtë armë në dorë Beogradit.

Edhe roli i lobistëve të huaj, përfshirë Christopher Hyland, duhet t’i nënshtrohet transparencës së plotë. Dihet publikisht se Hyland është përfaqësues i posaçëm i Kryegjyshatës dhe promovues aktiv i shtetit bektashi. Por shqiptarët kanë të drejtë të dinë se kush e ka konceptuar projektin, kush e financon, kujt i është paraqitur, cilat interesa ndërkombëtare e mbështesin dhe çfarë detyrimesh do të merrte Shqipëria. Miqësia me shqiptarët nuk është mandat për të eksperimentuar me territorin dhe rendin e tyre kushtetues.

Nuk duhet të shpikim komplote pa prova, por as të sillemi si një popull naiv që pranon çdo ide vetëm sepse vjen e paketuar me fjalët “tolerancë”, “paqja” dhe “miqësia ndërfetare”. Në politikën ndërkombëtare, edhe simbolika prodhon precedentë, ndërsa precedentët e pamenduar mund të shndërrohen në pretendime territoriale.

Forca e modelit shqiptar ka qenë gjithmonë e kundërta e copëzimit fetar: myslimanë, bektashinj, katolikë dhe ortodoksë kanë jetuar si pjesë të një kombi, nën të njëjtin shtet dhe të njëjtin flamur. Shqipëria nuk e dëshmon tolerancën duke ngritur kufij ndërmjet feve, por duke garantuar që asnjë fe të mos ketë më pak liri dhe as më shumë sovranitet se të tjerat.

Prandaj ky projekt nuk duhet të miratohet pas dyerve të mbyllura dhe as të trajtohet si privilegj i një shumice parlamentare. Çdo propozim duhet të publikohet, të shqyrtohet nga ekspertët kushtetues, të dërgohet për mendim në Komisionin e Venecias dhe t’i nënshtrohet një debati të vërtetë kombëtar.

Bektashizmi nuk ka nevojë për një shtet brenda Shqipërisë. Ai ka nevojë për respekt dhe mbrojtje nga shteti shqiptar. Ndërsa Shqipëria nuk ka nevojë për mikroshtete fetare, por për forcimin e Republikës së vet të dobët dhe ende të papërfunduar.

Feja duhet të ketë liri të plotë. Por sovraniteti duhet t’i mbetet vetëm popullit shqiptar

Po ndodh...

16:07 AKTUALITET

“Pusho i qetë, Alvi”, dhimbje dhe lot në Sukth/ 15-vjeçari përcillet sot në banesën e fundit pas aksidentit tragjik në Manzë

16:05 AKTUALITET

Përfshihet nga flakët zona e Pus Mezinit në hyrje të Vlorës, rrezikohen banesat

15:57 AKTUALITET

Përplasen dy skafe në Liqenin e Komanit, raportohet për disa të plagosur

15:59 SHOWBIZ

Callum Turner zbulon dëshirën për t’u bërë baba me Dua Lipën: Do të doja të rrisja disa fëmijë

Nga Indrit Gjyzeli 15:52 EDITORIAL

Pushteti i kotësisë! Protesta i prishi “magjinë” Ramës dhe Berishës 

Nga Indrit Gjyzeli

15:51 FJALEKRYQI

Skemë kampionësh 19 gusht

15:48 SHOWBIZ

“Po kaloj kohë me familjen, jo me personin që doni ju”/ Elijona reagon për raportin me Klodin

15:15 AKTUALITET

Detaje nga konflikti me 28 të proceduar në Tiranë/ Sherri nisi në TikTok, një nga të miturit pretendonte se i kishin ngacmuar motrën

15:05 POLITIKË

Në hetim për dosjen “Balluku”, Gentian Gjyli kërkon heqjen e masës së sigurisë

15:04 SHOWBIZ

Reperi shqiptar bëhet baba për herë të tretë, emri i veçantë që zgjodhi për vajzën e tij

14:48 SPORT

Rezultoi pozitiv për kokainë, pezullohet tenisti australian

14:28 AKTUALITET

Makina me 114 km/orë dhe nën efektin e alkoolit! Ekspertiza zbardh aksidentin me tre viktima në Durrës

14:14 AKTUALITET

"Portugezi nxori thikën, unë ia mora nga dora"/ Dëshmia e Sokrat Vatës për vrasjen e Ksamilit: U kërkova të mbanin qetësi, por konflikti përshkallëzoi

13:59 SPORT

Skuadrat turke nuk ndalen në merkato, ekipi i Muçit kërkon Benzema-n

Dua të lexoj më shumë lajme