FLASH NEWS
The new EU anti-corruption directive and Albania at a crossroads
2026-01-06 19:11:14 / IDE
A more complete clarification of corruption and abuse of office is expected in recent EU directives and policies, as well as the harmonization of the definitions of criminal offenses related to these offenses in all member states.
In fact, this development of the last weeks of 2025 contradicts, and even goes in the opposite direction, both with the "facts" served up in the Albanian press on the possibility of decriminalizing this criminal offense (abuse of official duty) through the new Criminal Code, which is under review in the Parliament, as well as with the demagogy of KM Rama on the alleged "recommendations" of the Council of Europe or the European Commission on the steps that need to be taken to ease the legal position of senior officials of his government in the numerous cases suspected and under investigation for abuse of office and/or corruption.
This is an EU political agreement reached about a month ago (on 2 December 2025) between the EU Parliament and the EU Council on the first harmonised criminal law rules to fight corruption in the EU. This agreement covers key issues such as the harmonisation of criminal offences, common minimum criminal penalties, liability of legal persons, enhanced European judicial cooperation, protection of whistleblowers and witnesses, etc. These issues are expected to be formalised in a specific EU anti-corruption directive in the near future.
1. About the difference between the criminal offense of corruption and abuse of office in European legislation.
In recent EU directives and policies, “corruption” is an umbrella term, encompassing the more specific criminal offence of “misuse of power (or functions/offices)”. The main difference is that, while any manifestation of corruption involves some form of abuse of power for private gain, “misuse of office/offices” is a distinct criminal offence within the broader anti-corruption framework, which does not in every case require a clear and direct material benefit or a breach of specific official duties for a conviction.
2. How is corruption defined in EU legislation?
Corruption is broadly defined by the EU and international organisations such as Transparency International as “the abuse of entrusted power for private (or personal) gain”. It is a general concept that encompasses a variety of illegal behaviours, including:
· Bribery (both active and passive)
· Embezzlement
· Influence peddling
· Obstruction of justice
· Illicit enrichment
· Nepotism and cronyism
3. What does the latest EU Directive aim to achieve regarding these criminal offences?
“Abuzimi i pushtetit” (ose “abuzim i funksioneve” ose “abuzimi me detyrën”) është një vepër penale specifike e listuar brenda fushëveprimit të direktivës së re kundër korrupsionit. Ai përfshin një zyrtar publik që përdor autoritetin ose pozicionin e tij në mënyrë të papërshtatshme për të ndikuar në vendime ose për të fituar një avantazh të padrejtë, i cili mund të përfshijë:
· Veprimi ose mosveprimi në një mënyrë që shkel detyrat zyrtare.
· Keqpërdorimi i marrëdhënieve hierarkike ose të varësisë (psh., në administratën publike).
· Shkelja e të drejtave ose lirive themelore të qytetarëve (psh., ndalimi i paligjshëm, tejkalimi i kompetencave të policisë).
· Ushtrim i ndikimit në vendime përmes mjeteve të pandershme (psh., manipulimi i proceseve, devijimi i fondeve publike).
Pra, direktiva e fundit e BE për luftën kundër korrupsionit synon, se pari, të harmonizojë përkufizimet e këtyre veprave penale në të gjitha shtetet anëtare. Së dyti, arritjen e një marrëveshjeje për ta bërë shpërdorimin e detyrës një vepër penale të detyrueshme për të gjitha shtetet anëtare, një zhvillim aktual shumë i rëndësishëm kur dihet se disa vende anëtare si Italia e kishin dekriminalizuar më parë atë ose e kishin trajtuar vetëm si një kundërvajtje administrative.
4. Cilat janë rregullat e reja penale antikorrupsion të BE?
Më 2 dhjetor 2025, BE arriti një marrëveshje mbi rregullat kundër korrupsionit për të harmonizuar qasjen e ndjekur në të gjitha shtetet anëtare. Kjo marrëveshje formon themelin e një Direktive të ardhshme të BE-së. Pas negociatave të gjata dhe të vështira, më 2 dhjetor 2025 u arrit një marrëveshje vendimtare politike evropiane midis Parlamentit të BE dhe Këshillit të BE mbi rregullat e para të harmonizuara të së drejtës penale për të luftuar korrupsionin në BE. Pikat kryesore të kësaj marrëveshjeje, e cila së shpejti duhet të formalizohet në një direktivë kundër korrupsionit (Direktiva e ardhshme), janë si më poshtë:
a) Harmonizimi i veprave penale: Direktiva e ardhshme do të prezantojë përkufizime uniforme të veprave penale të korrupsionit. Këto përfshijnë korrupsionin aktiv dhe pasiv si në sektorin publik ashtu edhe në atë privat, tregtinë e ndikimit, përvetësimin e paligjshëm të fondeve, abuzimin me funksionet nga një mbajtës i një detyre publike, pengimin e drejtësisë, fshehjen e të ardhurave nga korrupsioni, si dhe pasurimin e paligjshëm të nxjerrë nga këto vepra penale. Duke unifikuar veprat penale në këtë mënyrë, shkelësit pengohen të përfitojnë nga ndryshimet midis sistemeve ligjore kombëtare për t’i shpëtuar ndjekjes penale.
b) Dënime minimale të përbashkëta penale: Direktiva e ardhshme do të përcaktojë pragjet e dënimit me të cilat çdo vend do të duhet të përmbushë. Për personat fizikë, çdo vepër penale e korrupsionit do të duhet të shoqërohet me një dënim minimal me burg (psh. të paktën 3 vjet për vepra të caktuara penale dhe të paktën 5 vjet për format më të rënda). Legjislacioni kombëtar mund të parashikojë dënime më të rënda. Përveç kësaj, do të duhet të zbatohen dënime plotësuese: gjoba penale, ndalim i mbajtjes se posteve publike ose pjesëmarrja në kontrata publike, tërheqje e licencave ose subvencioneve të dhëna më parë, etj..
c) Përgjegjësia e personave juridikë: një pikë kryesore mosmarrëveshjeje ishte përgjegjësia penale e personave juridikë. Është arritur një marrëveshje për këtë pikë dhe çdo shtet anëtar do të duhet të parashikojë përgjegjësinë penale të kompanive, punonjësit ose drejtorët e të cilave kryejnë vepra penale korruptive për përfitimin e tyre, me dënime financiare të harmonizuara. Kompanitë fajtore do të përballen me gjoba deri në 3% deri në 5% të xhiros vjetore, ose të paktën 24 milionë deri në 40 milionë euro në varësi të shkalles të veprës penale.
d) Bashkëpunim i zgjeruar gjyqësor europian: Direktiva e ardhshme do të theksojë dimensionin ndërkufitar të luftës kundër korrupsionit. Autoritetet kombëtare do të duhet të bashkëpunojnë më ngushtë dhe të shkëmbejnë informacion për të gjurmuar rrjetet e korrupsionit pa u penguar nga kufijtë. Organet europiane si Europol, Eurojust, OLAF (Zyra Evropiane Kundër Mashtrimit) dhe Zyra Europiane e Prokurorit Publik (EPPO) do të shohin rolet e tyre të forcuara. Përveç kësaj, është rënë dakord për rregulla të përbashkëta juridiksionale për të shmangur boshllëqet në procedurë dhe për të koordinuar më mirë procedurat në nivel të BE-së.
e) Sinjalizuesit: Direktiva e ardhshme do të çimentojë gjithashtu parimin e mbrojtjes së sinjalizuesve dhe dëshmitarëve. Kushdo që raporton korrupsionin, ofron prova ose bashkëpunon me autoritetet do të duhet të jetë në gjendje të përfitojë nga masat e duhura të mbrojtjes, mbështetjes dhe ndihmës si pjesë e procedurave.
5. Ndikimi dhe hapat e mëtejshëm në Shqipëri..
Siç dihet, kuadri ligjor antikorrupsion në Shqipëri gradualisht është ndërmarrë në përputhje me konventat ndërkombëtare në të cilat vendi është palë dhe po u përgjigjet rekomandimeve të bëra nga aktorët ndërkombëtarë, por pavarësisht kësaj, ky legjislacion është ende i pazhvilluar, por edhe me probleme serioze me zbatim. Veprat penale të përcaktuara në Kodin Penal apo në ligjin e njohur si ligji Anti-Mafia ofrojnë një kuadër të përgjithshëm, ende jo plotësisht të krahasueshëm me vendet e BE. Me intensifikimin e veprimtarisë së SPAK-ut sidomos gjatë vitit 2025, vihen re përpjekje të koordinuara për relativizimin e çështjeve shumëmilionëshe të korrupsionit dhe veçanërisht për justifikimin e tij, sidomos kur vihet re se e përbashkëta e një numri çështjesh në hetim për përfshirjen e zyrtarëve të lartë nxjerrin në dukje fenomenin e përhapur gjerësisht të ushtrimit të ndikimit, në vendime përmes manipulimit të procesit të prokurimit që çojnë në devijimin e fondeve publike drejt kompanive private të caktuara, në pronësi të personave të ekspozuar politikisht apo të krijuara posaçërisht nga zyrtarët publikë. I këtij qëndrimi duket se është përcaktuar publikisht edhe KM Rama, i cili përveçse propagandon “sovranitetin e qeverisë dhe kreut të saj në procesin vendimmarrës”, merr në mbrojtje publikisht politikanët e lartë nën akuzë, duke filluar me znj. B. Balluku, zëvendëskryeministre dhe ministre e Energjisë dhe Infrastrukturës si dhe zyrtarët e tjerë (ekipin e AKSH-it të akuzuar si një “organizatë kriminale”). E vërteta e thjeshtë është se në asnjë dokument zyrtar të SPAK-ut nuk flitet për përparësitë e qeverisjes apo për vendimmarrjet e kabinetit “Rama” si objekt hetimi, edhe pse në radhët e analistëve të ekonomisë dhe jo vetëm ka dyshime të mëdha për përparësi zhvillimore të stisura që kanë çuar në cenimin e interesit publik si në rastin e inceneratorëve, kontratave koncesionare në shëndetësi, “Paketës së Maleve”, “Paqes fiskale”, etj.. Ndërsa në lidhje me veprat penale për të cilat akuzohen zyrtarët e lartë, shihet qartë se ato përkojnë saktësisht jo vetëm me parashikimet ligjore të kuadrit penal të vendit, ashtu edhe me përcaktimet që përdor BE, siç u shpjeguan këtu më sipër.
6. Ndërkohë Kuvendi i Shqipërisë po debaton një draft të ri të Kodit Penal…
Duke marrë parasysh se BE është në procesin e hartimit të një direktive të re antikorrupsion, janë të gjitha mundësitë që edhe Shqipëria të përfitojnë prej saj jo vetëm për ta bërë legjislacionin e vendit të krahasueshëm me BE, por edhe më të zbatueshëm. Aq më tepër që në këtë dokument prezantohet një kategori më e gjerë e “ushtrimit të paligjshëm ose të papërshtatshëm të funksioneve”. Në mënyrë të ngjashme, koncepti i pasurimit të paligjshëm, që rezulton nga një vepër penale e korrupsionit mund të përshtatet për ta sjellë në standardin e BE. Një çështje më vete që mendoj se meriton debat publik lidhet me përshtatjen e regjimit të ligjit penal për personat juridikë. Sa u përket gjobave, aktualisht në legjislacionin shqiptar janë disa parashikime për sanksione penale që varen nga xhiroja në ligjin “Për Mbrojtjen e Konkurrencës”, ndërsa në shumicën e ligjeve të tjera gjobat maksimale të vendosura korrespondojnë me një shumë fikse, gjë që në disa raste i bën ato qesharake dhe pa ndonjë efekt real. Prandaj do të ishte e dobishme të përdoret një metodë e unifikuar përllogaritjeje në varësi të llojit të veprës penale. Është një fakt i njohur se lufta kundër korrupsionit në vendin tonë është e shpërndarë në një numër te madh – rreth 15 – dikasteresh/agjencish/institucionesh, për të cilat, përveç SPAKut, është vështirë të gjesh institucione të ngjashme në vendet fqinje dhe ato të BE. Aq më tepër që thuajse të gjitha këto agjenci janë politikisht të kontrolluara, karakterizohen nga veprimtari anemike dhe nuk ushtrojnë ndonjë ndikim të konsiderueshëm në parandalimin e korrupsionit si dhe në bashkëpunimin ndërinstitucional për luftën kundër tij. Ndër to, mungesa e veprimit aktiv të ILDKPI dhe Agjencisë së Inteligjencës Financiare (AIF) mund të shihen edhe si pengesa për arritje më të prekshme në këtë drejtim. Gjithashtu, mendoj se në sjelljen e këtyre institucioneve duhet kërkuar edhe shkaku i nivelit ende shumë të ulët të konfiskimit të pasurive të paligjshme të zyrtarëve nën akuzë apo të kompanive të personave të ekspozuar politikisht, që kontrollojnë pjesë të rëndësishme të buxhetit të shtetit dhe të ekonomisë së vendit. Qeveria shqiptare ka paraqitur dhe miratuar një strategji kombëtare të luftës kundër korrupsionit dhe në bashkëpunim me shoqërinë civile, me Kuvendin e Shqipërisë janë bërë disa përpjekje modeste për të inkurajuar reformat në proces dhe parandalimin e korrupsionit. Por edhe kjo, si çdo strategji tjetër, mbetet në letër dhe shkalla e kontaminimit të sektorit publik dhe elitës politike qeverisëse në tërësi lë pak hapësirë për optimizëm në këtë drejtim. Nëse Shqipëria do të ndjekë hapat e BE në lidhje me direktivën e re antikorrupsion, pritet që të rritet edhe ndëshkimi mbi bizneset dhe profesionistët që përfshihen në aktet e korrupsionit ose veprat e ngjashme penale, dmth., miratimi i një Kodi Penal të ri mund dhe duhet të rezultojnë në dënime shumë më të rënda financiare se më parë. Kjo edhe për faktin se profesione të caktuara si psh., kontabilistët e miratuar, audituesit ligjorë dhe financiarë etj., me ose pa vetëdije janë përfshirë e përfshihen, sidomos në mbulimin e veprave penale korruptive.
Happening now...
The revolution is over, Edi Rama continues calmly
Nga Bato Kosova
ideas
The great loneliness of the West and liberal democracy
Nga The Economist
Corruption money is buying political time.
Nga Taulanda Jupi
top
TRENDING 
services
- POLICE129
- STREET POLICE126
- AMBULANCE112
- FIREFIGHTER128