Another blow for Rama! Former Minister Sandër Lleshaj supports the protests: The time is ripe! Justice does not have to be dependent on someone's will

2026-08-10 11:47:00 / POLITIKË ALFA PRESS

Another blow for Rama! Former Minister Sandër Lleshaj supports the

Former Interior Minister Sandër Lleshaj supports the right of citizens to protest and considers the wave of protests an important democratic development for the country. Lleshaj harshly criticizes the political class and the way representation is built in Albania. In this interview for the newspaper “Panorama”, the former socialist minister sends a direct message to Edi Rama, emphasizing that the resignation is not a drama, but a decision that is made when “the time is ripe”.

Lleshaj raises strong questions about the functioning of institutions, the role of political parties and the relationship between citizens and government. He appeals for a radical change in the system, demanding a new law on political parties. Lleshaj is critical of the current model of governance and calls for a review of the way Albanian democracy functions. Regarding the “Balluku” issue, Sandër Lleshaj conveys the strong message to SPAK that Justice does not have to be dependent on someone’s will…

Mr. Lleshaj! How do you assess the wave of citizen protests demanding the resignation of Prime Minister Edi Rama? What woke up the Albanians this time?

The protests have brought a new and necessary dynamic to the life of the country, after a relatively long period of political and social lethargy. The wide international echo is an expression of their magnitude. Unlike the democratic world, Albania in recent years has paradoxically seen protests by parliamentary parties in the streets and a completely peripheral role for them in the Assembly. In fact, the parliament is the forum of political parties and the street belongs to the citizens who do not feel represented in the Assembly. This time we are experiencing a normal development. Citizens are in the streets, where it now seems that there is no place for politicians who are paid by citizens' taxes. While the latter, the politicians, are no longer known where they are.

 

Could not addressing the protesters' demands escalate the situation?

Politikanët duhet të mbajnë shënim mirë edhe nga protesta e një qytetari të vetëm. Politika duhet që të demonstrojë respekt përballë qytetarëve që e paguajnë. Dhe respekt do të thotë dëgjim pa komente. Përpjekja për të delegjitimuar ata që protestojnë, duke i kërkuar arsyet apo motive e protestës përtej qytetarëve është anakronike. Në fund të fundit qeveria mbetet përgjegjëse edhe për mbrojtjen e vetë protestës së qytetarëve të saj. Ajo është përgjegjëse edhe për mbrojtjen e protestës nga ndikimet apo infiltrimet e huaja, për të cilat ka pasur shumë aludime të paprovuara. Edhe për protestat dhe ngjarjet tragjike të vitit 1997 qeveria e kohës lante duart me një lehtësi të papërgjegjshme duke drejtuar gishtin e akuzës tek shërbimet e huaja, a thua se nuk ishte ajo përgjegjëse për të mbrojtur vendin prej tyre. Në rastin aktual mbetet vetëm një rrugë: protestat duhen dëgjuar, kuptuar dhe mirëkuptuar.

A mendoni se Edi Rama duhet të japë dorëheqjen për t’i hapur rrugë një zgjidhjeje politike?

Sikur të kisha komunikim me Kryeministrin dhe vullnetin e tij për një këshillë, mbase do t’ia kisha dhënë, por koha e ka sjellë edhe shuarjen e këtij komunikimi. Ndaj, në këto kushte, mendoj se mua më takon vetëm heshtja etike dhe profesionale që lidhet me marrëdhënien e dikurshme politike me Kryeministrin. Personalisht mendoj se dorëheqja nuk është ndonjë dramë, por një lloj bekimi që njeriu përjeton në momentin kur koha është pjekur për të. Unë vetë e kam përjetuar këtë bekim në vitin 2020, kur hoqa dorë nga posti i ministrit të Brendshëm për arsye se njëri ndër mijëra punonjësit e policisë bëri një krim në mesnatë gjatë shërbimit të tij në patrullë. Dhe çdo ditë që ka kaluar që atëherë vetëm sa më ka shtuar bindjen se ai vendim ishte edhe një bekim.

Si ish-ministër i Brendshëm, si e shihni sot mënyrën se si shteti menaxhon protestat e gjera qytetare , ku nuk ka munguar as dhuna mbi protestuesit?

Dikur, gjatë një interviste u pyeta së çfarë do të bëjë policia nëse populli do të sulmojë qendrat e votimit në ditën e zgjedhjeve. Përgjigja ime ishte se policia nuk do të bëjë asgjë në një situatë të tillë, për arsye se ajo nuk ka për mision të pengojë popullin për të plotësuar vullnetin e tij, cilido qoftë ai. Kjo është përgjigja ime edhe sot. Detyra e policisë është garantimi i mbarëvajtes së protestave. Në të njëjtën kohë, ajo ka për detyrë që të përballet përherë më krimin dhe shkeljen e ligjit, gjithmonë bazuar në parimin e proporcialitetit dhe të vetëpërmbajtjes.

Unë e kam formuluar këtë parim si parimi 110. Kjo do të thotë që policia reagon 1 hap në kohë më vonë ndaj veprimeve të dhunshme, 1 nivel në forcë më poshtë nga ajo me të cilën përballet dhe se bilanci i angazhimit policor duhet të ketë 0 viktima. Kaq e thjeshtë është kjo strategji: 110. Policia është e qytetarëve përpara se të jetë e shtetit. Më vjen keq që nuk pata kohë të konkretizoja një iniciativë që kisha dikur edhe për ndryshimin e emrit të saj nga “Policia e Shtetit” në “Policia Shqiptare”. Një polici, historikisht vetëm e shtetit, duhet të marrë përditë e më tepër trajtën e një policie të qytetarëve.

Protestuesit kërkojnë ndryshimin e sistemit, largimin e klasës së vjetër politike dhe një Shqipëri të re e cila duhet të drejtohet nga të rinjtë…

Protestat kanë evidentuar një problem themelor të Shqipërisë që është ezaurimi total i klasës politike të trashëguar nga Partia e Punës së Shqipërisë në trajtën e partive bija që ajo krijoi në muzgun e jetës së saj. Në të vërtetë sot ky është problem i parë dhe i fundit me të cilin duhet të merret Shqipëria. Por në vend që të përqëndrohej në këtë çështje, protesta është zgjeruar në tematikë dhe në propozime që arrijnë deri në nivelin e kakofonisë. Përpara ligjit për investimet strategjike, për zonat e mbrojtura, për zgjedhjet e shumë të tjera si këto, Shqipëria ka nevojë të ndryshojë sistemin politik që i ka sjellë gjithë anomalitë e këtyre dekadave.

Protesta duket se po ndjek paralelisht shumë qëllime dhe dihet se çfarë arrin ai që qëllon me një gur kundër dy zogjëve. Sipas legjislaciont të krijuar përgjatë tri dekadave, Shqipëria është de jure dhe de facto peng i partive politike, apo edhe më keq: peng i kryetarëve që kanë të drejtë me ligj të përcaktojnë personalisht listat e kandidatëve për të cilët duhet të votojë më kot populli shqiptar. Kjo gjë ka sjellë realitetin e trishtë që Kuvendi i Shqipërisë të mbushet me persona të emëruar nga kryetarët e partive parlamentare. Kjo gjendje është më shumë se alarmante. Pa u mbrojtur parlamenti si tempull i demokracisë nuk mund të mbrohet asgjë, as lagunat si “tempull” i flamingove, as pasuritë natyrore, as pronat publike.

Nëse protesta do të mund të sillte ndonjë dobi të vërtetë publike, ky do të ishte kontributi për të imponuar një ligj të ri për partitë politike, me qëllim që atyre t’u hiqet ekskluziviteti i përfaqësimit si dhe t’u përcaktohen standardet ligjore për zgjedhjen demokratike të kryetarëve të tyre, të forumeve, si dhe mbi të gjitha, të të gjithë kandidatëve që këto parti paraqesin në zgjedhje, ashtu si në Europën që synojmë. Për sa kohë që qytetarët shqiptarë nuk ushtrojnë të drejtën e tyre kushtetuese për t’u zgjedhur dhe për të zgjedhur, pa qënë të varur për këtë nga vullneti i kryetarëve të partive politike, demokracia në Shqipëri do të vijojë të jetë thjesht një term propagande. Ndërsa sa i përket “pushtetit të të rinjëve” do të thoja se kjo është një klishe që, aq sa e bukur tingëllon, aq e rrezikshme është. Është njësoj si ajo klisheja për gratë e pakorruptueshme.

Është e padiskutueshme që të rinjtë kanë të drejtë dhe detyrë të marrin pjesë dhe të ushtrojnë përgjegjësi për ndërtimin e të ardhmes së vendit që është e ardhmja e tyre. Por në këtë çështje nuk mund të legjitimohet asnjë lloj diskriminimi moshor. Këtu nuk shtrohet çështja e largimit të të vjetërve për të ardhur të rinjtë. Në punët e shtetit dhe ato private njerëzit angazhohen në përputhje me kapacitetet dhe aftësitë e tyre. Dituria dhe eksperienca e “të vjetërve” nuk mund të përjashtohen për t’i hapur rrugë thjesht e vetëm energjisë së “të rinjve”. Këto cilësi duhet të kombinohen për të synuar më të mirën. Prapa sloganeve për promovimin e të “rinjvë” dhe të “grave”, përgjon përherë kurthi i keqpërdorimit të tyre, në ato raste kur pikërisht mungesa e kualifikimit dhe e përvojës kthehet në pikën e dobët prej nga fillon dështimi dhe korrupsioni.

A thua ende nuk po e kuptojmë se eksperimentet tona në këtë fushë na kanë bërë me turp në tryezat ndërkombëtare, kur jo në pak raste, zyrtarë të rinj, maksimalisht të kuruar në dukje, por pa kurrëfarë dije dhe eksperiencë kanë lënë nam të paskaj përballë zyrtarëve ndërkombëtarë të regjur me punët e shtetit? A thua ende nuk e kemi kuptuar se në dështimet e shumta të këtyre dekadave është edhe vula e shumë të rinjëve që u promovuan vetëm si të tillë dhe dështuan pikërisht prej kësaj. A vërtet nuk e dijmë se Shqipëria ka në parlament dhe në të gjitha zyrat e shtetit jashtzakonisht shumë të rinj, krahasuar me vendet e tjera, por as kjo gjë nuk e ka ndihmuar. Të rinjve u duhet krijuar çdo hapësirë dhe mundësi që të shpalosin talentin dhe energjinë e tyre. Por katapultimi i tyre në poste që normalisht u përkasin atyre që kanë eksperiencë është i dëmshëm për të gjithë. Mbase do të ishte mirë të kuptonim domethënien e termit “senior” në anglisht, term i cili përdoret për të definuar shumë poste të larta në ekonomi, në administratë dhe në politikë.

Protestuesit kërkojnë gjithashtu krijimin e një qeverie teknike me mandat njëvjeçar. Si e vlerësoni këtë propozim?

This is one of the things that further deepens the cacophony of the protest that I mentioned a little earlier. A technical government would be just a waste of time and the best way to meaninglessly finalize the protest itself. The country needs the radical political change that I mentioned above: a new law on political parties. Without this, a technical government would only create the conditions for party leaders to catapult the next suicide bombers into the new parliament, to create a new copy of the one we have. Albania does not need another political cycle with other actors, but for a fundamental change in the system that creates its parliament.

Another demand of the protesters is related to the lifting of Belinda Balluku's immunity and her arrest. Why do you think Justice is not acting against the former Deputy Prime Minister and is the position that the SP is not handing her over convincing?

Justice need not depend on someone's willingness to surrender or be surrendered. As long as surrender or self-surrender are prerequisites for justice to function, it seems likely that it will be absent.

Do you think that SPAK is acting with the same standard towards all high-ranking officials? What message would an investigation of every official for whom there is sufficient evidence or clues send?

I think that public expectations towards SPAK have taken the form of a gigantic naivety and illusion. SPAK has a duty to bring to justice persons who violate the law, but we can never claim or expect that this structure will solve the fundamental problems related to the lack of democratic legitimacy of the higher bodies than SPAK itself. SPAK will never be able to give neither legitimacy nor credibility to a discredited parliament, from which originate at best the most ridiculous anecdotes and stories of the country and at worst laws that destroy the public interest. Without a dignified parliament elected by Albanians and not by mayors, not one SPAK, but a thousand others will be created, things will continue to follow this course. / Interview in Panorama

 

Po ndodh...